Waarom zij-instromers blijven hangt af van de eerste dagen

Margriet Bos · 2026-08-03

Het is een bekend probleem in de zorg: je vindt eindelijk gemotiveerde zij-instromers, maar na een paar maanden zijn ze weer vertrokken. Zonde, want deze mensen brengen vaak precies de levenservaring en het enthousiasme mee waar de sector naar snakt. Bij Careyn hebben ze ontdekt dat het behoud van zij-instromers niet begint bij een goed salaris of een mooi introductieprogramma. Het begint op dag één, met de manier waarop je iemand écht welkom heet. ## Waarom zij-instromers vertrekken Laten we eerlijk zijn: de zorg is intensief. Je staat er niet zomaar even bij. Voor iemand die van een totaal andere sector overstapt, is de cultuurshock soms groot. Denk aan het tempo, de verantwoordelijkheid en de emotionele belasting. Zonder goede begeleiding voelen zij-instromers zich al snel overvraagd en onzeker. En wat gebeurt er dan? Ze stoppen stilletjes, vaak zonder dat iemand precies weet waarom. Het is niet zo dat ze het niet willen. Het is dat ze zich niet gezien voelen. Een zij-instromer moet niet alleen leren *wat* hij moet doen, maar ook *waarom* hij het doet. Dat vraagt om meer dan een standaard inwerkprogramma. ## Leren in de praktijk, niet alleen in theorie Bij Careyn draait het om leren in de praktijk. Nieuwe collega's lopen direct mee met ervaren zorgverleners. Ze zien hoe een gesprek met een cliënt verloopt, hoe je omgaat met weerstand of hoe je een verzorgingsmoment soepel laat verlopen. Dat is veel waardevoller dan wekenlang in een klaslokaal zitten. Maar praktijkleren betekent niet dat je iemand maar voor de leeuwen gooit. Het betekent dat je stap voor stap opbouwt. De eerste week kijk je vooral mee. De tweede week doe je kleine taken onder supervisie. En pas als je zeker weet dat iemand er klaar voor is, geef je meer verantwoordelijkheid. Zo bouw je vertrouwen op, in beide richtingen. > "Een zij-instromer moet zich vanaf dag één onderdeel voelen van het team. Niet als een extraatje, maar als een volwaardige collega." ## Begeleiding is geen luxe, maar noodzaak Een van de grootste valkuilen is dat begeleiding wordt gezien als iets extra's. Iets dat erbij komt als er tijd is. Maar dat werkt niet. Begeleiding moet structureel zijn ingebouwd in het werk. Bij Careyn heeft elke zij-instromer een vaste mentor. Iemand die wekelijks even stilstaat bij de vragen, twijfels en successen. Niet alleen in het begin, maar gedurende het hele eerste jaar. Die mentor is niet alleen een vraagbaak. Hij of zij is ook een brug naar de rest van het team. Want laten we eerlijk zijn: een nieuw gezicht in een hecht team kan zich best eenzaam voelen. Een mentor zorgt dat de zij-instromer snel aansluiting vindt, zowel op de werkvloer als tijdens de koffiepauze. ## Realistische verwachtingen scheppen Een ander belangrijk onderdeel is het managen van verwachtingen. Veel zij-instromers hebben een romantisch beeld van de zorg. Ze denken aan dankbare cliënten en betekenisvol werk. En dat klopt ook, maar er zit een andere kant aan. Er zijn ook momenten van haast, frustratie en verdriet. Door dit vanaf het begin eerlijk te benoemen, voorkom je teleurstellingen later. Dat betekent niet dat je negatief moet doen. Het betekent dat je realistisch bent. Je vertelt wat het werk echt inhoudt, inclusief de minder leuke kanten. Zo weten zij-instromers waar ze aan toe zijn. En als ze dan blijven, is dat omdat ze bewust voor deze weg hebben gekozen. ## Wat levert dit op? De aanpak van Careyn levert twee dingen op: nieuwe collega's die blijven, en een duurzamere instroom. En dat is precies wat de zorg nodig heeft. Want het is niet alleen een kwestie van mensen binnenhalen. Het is een kwestie van mensen behouden. En dat begint dus op dag één. Wil je zelf ook aan de slag met het beter begeleiden van zij-instromers? Begin dan klein. Zorg voor een vast aanspreekpunt, plan wekelijks een kort gesprek in en wees eerlijk over wat het werk inhoudt. Je zult zien dat het verschil maakt. Niet alleen voor de nieuwe collega, maar voor het hele team.