Waarom ziekenhuiszorg spreiden in Midden-Nederland niet lukt

Margriet Bos · 2026-08-17

De zorg in Nederland staat onder druk. Ziekenhuizen moeten steeds meer doen met minder middelen, en tegelijkertijd wordt de zorg complexer. In de regio Midden-Nederland probeerden ziekenhuizen een oplossing te vinden door eenvoudige zorg te spreiden over meerdere locaties. Het idee was simpel: als je de makkelijkere behandelingen verspreidt, kun je de zware, hoogcomplexe zorg op één plek concentreren. Maar de praktijk blijkt weerbarstiger dan de theorie. Monique Valentijn, bestuursvoorzitter van het St. Antonius ziekenhuis, is daar eerlijk over. Ze geeft toe dat de spreiding van eenvoudige ziekenhuiszorg niet heeft gewerkt zoals gehoopt. Het compenseren van verlies aan hoogcomplexe zorg door middel van spreiding? "Erg lastig", zegt ze. En ze voegt er iets belangrijks aan toe: "Ik vind het gênant dat we als ziekenhuizen zo lang doen over meer transparantie op uitkomsten." ### Waarom spreiding zo moeilijk blijkt Het klinkt logisch: verplaats de simpele ingrepen naar kleinere ziekenhuizen en houd de topzorg geconcentreerd in de grote centra. Maar in de praktijk lopen ziekenhuizen tegen allerlei problemen aan. Denk aan: - **Personeelstekorten**: Verpleegkundigen en specialisten zijn schaars. Je kunt ze niet zomaar verdelen over meerdere locaties. - **Logistieke uitdagingen**: Patiënten moeten reizen, apparatuur moet verplaatst worden, en overleg tussen specialisten wordt ingewikkelder. - **Financiële prikkels**: Ziekenhuizen worden betaald per behandeling. Spreiden betekent vaak minder efficiëntie en dus minder inkomsten. - **Kwaliteitsnormen**: Voor hoogcomplexe zorg is volume belangrijk. Hoe meer je ervan doet, hoe beter je erin wordt. Dat geldt niet voor spreiding. Het gevolg? De regio Midden-Nederland zit nog steeds met een ongelijke verdeling van zorg. Patiënten met complexe aandoeningen moeten soms ver reizen, terwijl eenvoudige zorg op plekken blijft waar het misschien niet het meest logisch is. ### De roep om transparantie Valentijn's opmerking over transparantie is misschien wel het meest opvallende onderdeel van haar uitspraak. Want waarom duurt het zo lang voordat ziekenhuizen openlijk delen hoe ze presteren? Patiënten hebben recht op duidelijke informatie over wachttijden, complicaties en succespercentages. Maar ziekenhuizen zijn terughoudend om die cijfers te publiceren. "Het is gênant", zegt Valentijn. En ze heeft gelijk. Transparantie is niet alleen goed voor de patiënt, maar ook voor de zorg zelf. Wanneer ziekenhuizen hun resultaten delen, kunnen ze van elkaar leren. Slechte uitkomsten worden zichtbaar, en dat dwingt tot verbetering. Het is een vorm van verantwoordelijkheid die we in de zorg hard nodig hebben. ### Wat betekent dit voor patiënten? Voor de gemiddelde patiënt in Midden-Nederland heeft dit alles directe gevolgen. Misschien moet je voor een simpele ingreep ineens naar een ander ziekenhuis dan je gewend bent. Of je moet langer wachten op een behandeling omdat de capaciteit niet goed verdeeld is. En als je juist een complexe behandeling nodig hebt, wil je weten of het ziekenhuis waar je naartoe gaat daar genoeg ervaring mee heeft. Daarom is transparantie zo belangrijk. Niet alleen voor bestuurders zoals Valentijn, maar vooral voor jou als patiënt. Je wilt weten waar je aan toe bent. Je wilt kunnen kiezen op basis van feiten, niet op basis van onderbuikgevoel. ### De weg vooruit De uitspraken van Valentijn zijn een wake-upcall. De zorgsector moet eerlijk kijken naar wat wel en niet werkt. Spreiding van zorg is geen wondermiddel, en dat moeten we onder ogen zien. In plaats daarvan moeten ziekenhuizen, verzekeraars en overheid samen op zoek naar oplossingen die wél werken. Dat betekent: - Durven erkennen dat sommige plannen niet lukken. - Investeren in digitale zorg, zodat patiënten minder hoeven te reizen. - Meer samenwerking tussen ziekenhuizen in de regio, in plaats van concurrentie. - Transparantie als standaard, niet als uitzondering. Het zal tijd kosten, maar het is nodig. Want uiteindelijk draait het allemaal om één ding: goede zorg voor iedereen, dichtbij en van hoge kwaliteit. En daar mogen we best wat ongemakkelijke gesprekken voor voeren.