Waarom zeggenschap in de zorg geen luxe is, maar een noodzaak

Margriet Bos · 2026-08-20

Professionele zeggenschap is een term die de laatste jaren steeds vaker valt in de zorgsector. Maar wat betekent het eigenlijk? Volgens onderzoeker en verpleegkundige Sanne Hesp-Schutte gaat het om veel meer dan alleen het krijgen van antwoorden op vragen. Het draait vooral om actief meewerken aan oplossingen. En dat is precies waar de zorg volgens haar de komende jaren naartoe moet. ### Wat is professionele zeggenschap precies? Professionele zeggenschap betekent dat zorgprofessionals niet alleen inspraak hebben, maar ook daadwerkelijk invloed uitoefenen op beleid, werkprocessen en de kwaliteit van zorg. Het is een vorm van medezeggenschap die verder gaat dan het traditionele overleg. Het gaat om het serieus nemen van de kennis en ervaring van mensen die dagelijks met patiënten en cliënten werken. Hesp-Schutte benadrukt dat dit geen luxe is. Het is een voorwaarde voor toekomstbestendige zorg. Waarom? Omdat de zorg steeds complexer wordt, de vraag toeneemt en de middelen beperkt zijn. Wie aan de basis staat, ziet het eerst wat er beter kan. ### Waarom zeggenschap zo belangrijk is Er zijn verschillende redenen waarom professionele zeggenschap cruciaal is voor de zorg van morgen: - **Betere kwaliteit van zorg** – Zorgprofessionals weten als geen ander wat er op de werkvloer speelt. Hun input leidt tot betere beslissingen en uiteindelijk tot betere zorg voor de patiënt. - **Meer werkplezier** – Wanneer medewerkers serieus genomen worden, stijgt de motivatie. Dat vermindert ziekteverzuim en verloop, iets wat in de zorg hard nodig is. - **Efficiëntere processen** – Door samen te werken aan oplossingen worden processen slimmer en sneller. Dat bespaart tijd, geld en energie. - **Innovatie** – Nieuwe ideeën ontstaan vaak op de werkvloer. Zeggenschap geeft ruimte aan die creativiteit. ### Van praten naar doen Een veelgehoorde kritiek is dat zeggenschap vaak blijft steken in praten. Er worden vergaderingen belegd, notulen gemaakt, maar uiteindelijk verandert er weinig. Hesp-Schutte stelt dat dit precies de kern van het probleem is. Zeggenschap moet niet alleen gaan over het stellen van vragen, maar ook over het meedenken en meebeslissen over de uitvoering. Dat vraagt om een cultuurverandering. Leidinggevenden moeten durven loslaten en vertrouwen op de expertise van hun team. Andersom moeten zorgprofessionals de ruimte pakken om initiatief te tonen. Het is een gedeelde verantwoordelijkheid. ### Wat betekent dit voor ouderenzorg? In de ouderenzorg is professionele zeggenschap extra belangrijk. De zorgvraag wordt steeds groter, terwijl het personeelstekort toeneemt. Wie dagelijks met ouderen werkt, weet wat er nodig is om hen veilig en waardig te laten leven. Denk aan persoonlijke alarmsystemen die écht aansluiten bij de behoefte van de gebruiker, of aan zorgprocessen die beter afgestemd zijn op individuele wensen. "Zeggenschap is geen luxe, maar voorwaarde voor toekomstbestendige zorg", aldus Hesp-Schutte. Het is een uitspraak die blijft hangen. Want wie luistert naar de mensen die het werk doen, bouwt aan een zorgsysteem dat klaar is voor de toekomst. ### Hoe kunnen we dit concreet maken? Concreet betekent dit dat zorgorganisaties structureel tijd en ruimte moeten vrijmaken voor overleg en co-creatie. Niet eenmalig, maar continu. Het vraagt om transparante communicatie en duidelijke afspraken over wie waarvoor verantwoordelijk is. Ook betekent het dat feedback serieus genomen wordt en dat er daadwerkelijk iets met die feedback gebeurt. Daarnaast is het belangrijk dat zorgprofessionals zelf ook het gesprek aangaan. Niet alleen met collega's, maar ook met cliënten en hun naasten. Zo ontstaat een driehoeksverhouding waarin zorg op maat centraal staat. ### De toekomst is aan samenwerking De toekomst van de zorg is niet iets dat ons overkomt. Het is iets dat we samen vormgeven. Professionele zeggenschap is daarbij het fundament. Het zorgt ervoor dat de stem van de zorgprofessional gehoord wordt, dat oplossingen gedragen worden en dat de zorg menselijk blijft. En dat is precies wat we nodig hebben in een tijd waarin alles sneller en complexer wordt. Dus nee, zeggenschap is geen luxe. Het is de sleutel tot betere zorg, nu en in de toekomst.