Waarom zeggenschap de sleutel is tot zorg die écht toekomstbestendig is

Margriet Bos · 2026-08-20

Zeg nou zelf: wie wil er nou niet meepraten over de zorg die je dagelijks levert? Toch blijkt in de praktijk dat professionele zeggenschap vaak blijft steken bij het stellen van vragen. Maar daar gaat het volgens onderzoeker en verpleegkundige Sanne Hesp-Schutte juist om: het gaat niet om antwoorden krijgen, maar om actief meewerken aan de oplossingen. Dat klinkt misschien als een subtiel verschil, maar het is een wereld van verschil. In dit artikel duiken we dieper in haar visie en wat dit concreet betekent voor zorgprofessionals in Nederland. We kijken naar de impact op de dagelijkse praktijk, de randvoorwaarden en hoe jij zelf het verschil kunt maken. ### Wat is professionele zeggenschap eigenlijk? Professionele zeggenschap is een term die je steeds vaker hoort, maar waar nog veel onduidelijkheid over bestaat. Simpel gezegd gaat het over de invloed die zorgverleners hebben op hun eigen werk, de zorgprocessen en het beleid binnen hun organisatie. Het is de ruimte om te spreken namens de patiënt, maar ook namens jezelf als professional. Hesp-Schutte benadrukt dat zeggenschap geen luxe is, maar een voorwaarde. Het is de basis voor zorg die aansluit bij de behoeften van de patiënt én bij de expertise van de zorgverlener. Zonder zeggenschap blijft zorg steken in protocollen die niet altijd werken in de praktijk. ### Het verschil tussen vragen stellen en meewerken Een veelgemaakte fout is dat zeggenschap wordt gezien als het mogen aankaarten van problemen. Je kunt wel vragen stellen, maar als er vervolgens niets met die vragen wordt gedaan, schiet het zijn doel voorbij. Het gaat erom dat je als professional ook aan tafel zit wanneer er beslissingen worden genomen. - **Vragen stellen** is de eerste stap, maar het blijft reactief. - **Meewerken aan oplossingen** is proactief en vraagt om een andere houding. - **Zeggenschap** betekent dat jouw kennis en ervaring serieus worden genomen. Volgens Hesp-Schutte is het die stap van reactief naar proactief die zorgorganisaties vooruit helpt. Het vraagt om lef, maar ook om een cultuur waarin fouten maken mag en waarin meningen worden gewaardeerd. ### Waarom zeggenschap onmisbaar is voor de toekomst De zorg staat onder druk. Personeelstekorten, een vergrijzende bevolking en toenemende zorgvraag: het is geen geheim dat er iets moet veranderen. En juist daar komt zeggenschap om de hoek kijken. Wie de zorg dagelijks uitvoert, weet als geen ander waar de knelpunten zitten en hoe die opgelost kunnen worden. > "Zeggenschap is geen luxe, maar voorwaarde voor toekomstbestendige zorg." – Sanne Hesp-Schutte Dit citaat vat het perfect samen. Als we blijven doen wat we altijd deden, komen we er niet. Maar als zorgprofessionals de ruimte krijgen om mee te denken en te werken aan vernieuwing, ontstaan er oplossingen die echt werken. Dat is niet alleen goed voor de zorgverlener, maar vooral ook voor de patiënt. ### Praktische handvatten voor meer zeggenschap Wil jij zelf bijdragen aan meer professionele zeggenschap? Begin dan klein. Je hoeft niet direct in de raad van bestuur te zitten om het verschil te maken. Ook op de werkvloer zijn er genoeg mogelijkheden. - **Meld je aan** voor een werkgroep of projectteam binnen je organisatie. - **Bespreek knelpunten** met je leidinggevende en kom direct met een voorstel voor een oplossing. - **Zoek collega's** die hetzelfde belangrijk vinden en vorm een geluid dat niet te negeren is. - **Blijf kritisch** en durf vragen te stellen, maar ga daarna ook zelf aan de slag. Het mooie is dat zeggenschap vaak meer oplevert dan je denkt. Niet alleen voor de organisatie, maar ook voor je eigen werkplezier. Het gevoel dat je ertoe doet en dat jouw mening telt, is onbetaalbaar. ### De rol van leidinggevenden Natuurlijk ligt er ook een verantwoordelijkheid bij leidinggevenden en bestuurders. Zeggenschap kun je niet afdwingen, maar je kunt er wel de ruimte voor creëren. Dat betekent luisteren zonder direct te oordelen, ruimte geven voor experimenten en fouten accepteren als onderdeel van het leerproces. Een leidinggevende die zelf het goede voorbeeld geeft, stimuleert een cultuur waarin zeggenschap vanzelfsprekend is. Het is een investering die zich dubbel en dwars terugbetaalt in betere zorg, gemotiveerder personeel en minder verloop. ### Conclusie: aan de slag met zeggenschap Professionele zeggenschap is geen abstract begrip dat alleen voor beleidsmakers is weggelegd. Het is een concrete manier van werken die begint bij jou. Of je nu verpleegkundige, verzorgende of begeleider bent: jouw stem doet ertoe. En zoals Hesp-Schutte laat zien, gaat het niet om het stellen van de juiste vragen, maar om het meewerken aan de juiste oplossingen. Dus waar wacht je nog op? Ga het gesprek aan, kom met voorstellen en laat zien dat jij het verschil kunt maken. De toekomst van de zorg begint namelijk niet bij een nieuw protocol of een nieuw systeem, maar bij professionals die de ruimte nemen én krijgen om mee te denken.