Waarom winstuitkeringen in de zorg soms tot verwarring leiden

Margriet Bos · 2026-08-24

Weet je, ik sprak laatst met een collega over winstuitkeringsvoorwaarden in de zorg. Het gesprek liep al snel vast op details en uitzonderingen. Dat gaf me te denken. Want tussen de regels door zijn die voorwaarden natuurlijk vooral gericht op investeerders. Maar de praktijk is vaak anders, en dat voelen zorgprofessionals elke dag. ### Wie valt er eigenlijk onder 'zorgaanbieder'? Dat lijkt een simpele vraag, maar het antwoord is verrassend complex. Want onder die noemer vallen niet alleen de grote ziekenhuizen. Denk bijvoorbeeld aan MSB's (multidisciplinaire samenwerkingsverbanden). Of de eenmanshuisartsenpraktijk die wordt overgenomen. En wat dacht je van 100 procent dochterentiteiten binnen een groepsstructuur van een zorgstichting? Dat zijn allemaal zorgaanbieders, maar hun situatie is totaal verschillend. Ik zie het vaak bij mijn eigen werk met senioren en persoonlijke alarmering. Een grote zorginstelling heeft andere mogelijkheden dan een kleine thuiszorgorganisatie van vijf personen. Toch moeten ze zich allemaal aan dezelfde regels houden. Dat voelt soms alsof je een bestelbus en een raceauto dezelfde snelheidslimiet oplegt – technisch klopt het, maar in de praktijk werkt het anders. ### De onvermijdelijke uitzonderingen Die uitzonderingen waar de originele tekst over spreekt? Die zijn er niet voor niets. Ze ontstaan omdat de zorgwereld nu eenmaal niet in simpele hokjes past. Kijk maar naar deze voorbeelden: - Kleine praktijken zonder winstoogmerk die toch moeten voldoen aan complexe regelgeving - Samenwerkingsverbanden waar de verantwoordelijkheden verdeeld zijn over meerdere partijen - Dochterondernemingen die formeel zelfstandig zijn, maar praktisch volledig afhankelijk van hun moederorganisatie Het probleem is niet dat er uitzonderingen bestaan. Het probleem is dat ze vaak pas achteraf duidelijk worden, wanneer er al discussies zijn ontstaan. Dat kost tijd, energie en – laten we eerlijk zijn – ook geld dat beter aan zorg besteed had kunnen worden. ### Wat betekent dit voor de dagelijkse praktijk? Voor zorgprofessionals voelt dit soms als lopen door een doolhof zonder duidelijke uitgang. Je volgt de regels, doet je best, en dan blijkt dat er toch een uitzondering was waar je geen weet van had. Dat is frustrerend, vooral wanneer je eigenlijk gewoon goede zorg wilt leveren. Een huisarts vertelde me eens: 'Ik besteed soms meer tijd aan het uitzoeken van regelgeving dan aan bijscholing over nieuwe behandelingen.' Dat zegt veel, vind je niet? Het systeem zou professionals moeten ondersteunen, niet tegenwerken. ### De menselijke maat in regelgeving Wat me het meest opvalt, is hoe abstract deze discussies soms worden. We praten over structuren, entiteiten en voorwaarden – maar vergeten bijna dat het uiteindelijk over mensen gaat. Over de patiënt die zorg nodig heeft. Over de professional die die zorg wil leveren. Misschien moeten we vaker deze vraag stellen: 'Helpt deze regel om betere zorg te leveren?' Als het antwoord 'nee' is, of 'niet direct', dan is het misschien tijd om kritisch te kijken naar wat we doen. Zoals een verpleegkundige me laatst zei tijdens een gesprek over persoonlijke alarmering: 'De beste technologie is nutteloos als de regels zo complex zijn dat niemand ze begrijpt.' Die uitspraak bleef me bij. Want ze heeft gelijk – of het nu gaat om winstuitkeringen of veiligheidssystemen, duidelijkheid is essentieel. ### Naar een praktijkgerichte aanpak De oplossing? Die ligt volgens mij niet in nog meer regels of nog meer uitzonderingen. Die ligt in eenvoud. In duidelijkheid vanaf het begin. In regelgeving die meebeweegt met de realiteit van de zorg, in plaats van andersom. We kunnen leren van andere sectoren. In de techniek werken ze vaak met 'best practices' in plaats van starre regels. In het onderwijs zien we meer ruimte voor maatwerk. Waarom niet in de zorg? Wat als we winstuitkeringsvoorwaarden zo zouden opstellen dat ze begrijpelijk zijn voor iedereen die ermee werkt? Niet alleen voor juristen en accountants, maar ook voor de zorgverlener aan het bed? Dat zou een wereld van verschil maken. En weet je wat het mooie is? Die verandering begint klein. Bij het besef dat complexiteit niet gelijk staat aan kwaliteit. Bij het durven vragen: 'Kunnen we dit simpeler?' Bij het erkennen dat uitzonderingen soms nodig zijn, maar dat ze niet het uitgangspunt moeten zijn. Want uiteindelijk draait het allemaal om één ding: zorg die werkt. Voor de patiënt, voor de professional, en voor het systeem als geheel. En daarvoor hebben we duidelijkheid nodig – niet nog meer jarenlange discussies.