Waarom wijkverpleegkundigen weer voor de voordeur moeten staan

Margriet Bos · 2026-08-10

Stel je voor: je bent 85 jaar, woont nog zelfstandig en wilt niets liever dan dat ook blijven doen. Maar dan wordt het traplopen lastiger, vergeet je wel eens je medicijnen of voel je je eenzaam. Wie zie je dan? Vaak is het antwoord: niemand, totdat het misgaat. Verpleegkundig specialist en promovenda Mirjam de Leede wil daar verandering in brengen. Zij stelt dat wijkverpleegkundigen weer zichtbaarder moeten worden in de buurt, écht vóór de voordeur. Niet pas als er een crisis is, maar juist daarvóór. Samen met Leyden Academy onderzoekt ze hoe wijkverpleegkundigen, verzorgenden, verpleegkundig specialisten én bewoners samen kunnen werken aan wijkgerichte preventie. Dat klinkt misschien als een mond vol, maar de kern is simpel: hoe zorgen we ervoor dat ouderen langer veilig en zelfredzaam blijven? En welke rol speelt technologie, zoals een persoonlijk alarm, daarbij? In dit artikel duiken we in haar visie en wat dit voor jou als professional betekent. ### De onzichtbare zorg We hebben in Nederland een groot probleem. De zorgvraag stijgt, maar het aantal zorgverleners groeit niet mee. De wijkverpleegkundige is vaak het eerste aanspreekpunt, maar zit zoveel achter de computer dat er weinig tijd overblijft voor persoonlijk contact. De Leede ziet dat wijkverpleegkundigen steeds meer op afstand opereren. Ze komen pas in beeld wanneer er een indicatie is of een acute situatie ontstaat. Maar daarvóór, in de fase waarin eenvoudige ondersteuning het verschil kan maken, is er nauwelijks aandacht. Dat is jammer, want juist in die fase kan veel leed worden voorkomen. Een gesprek over valrisico, een check op voeding of gewoon een luisterend oor: het zijn kleine interventies met een grote impact. Door preventief te werken, kunnen we niet alleen het welzijn van ouderen verbeteren, maar ook de druk op de zorg verminderen. ### Wat is wijkgerichte preventie precies? Wijkgerichte preventie betekent dat je niet wacht tot iemand zorg nodig heeft, maar dat je actief meedenkt over hoe iemand gezond en veilig blijft. Het gaat om samenwerking tussen verschillende partijen in de wijk. Denk aan de huisarts, de fysiotherapeut, de apotheker, maar ook aan vrijwilligers en de buren. En ja, ook aan technologie. De Leede benadrukt dat bewoners zelf een centrale rol moeten spelen. Het is niet iets wat je vóór mensen doet, maar mét hen. Vragen als: "Wat vind jij belangrijk?" en "Waar loop je tegenaan?" zijn daarbij leidend. Het vraagt om een andere houding van zorgverleners: minder sturen, meer luisteren. ### De rol van persoonlijke alarmsystemen Hier komt technologie om de hoek kijken. Een persoonlijk alarm is niet alleen een noodknop voor als het misgaat. Het is een hulpmiddel dat zelfstandigheid vergroot en geruststelling biedt, zowel voor de oudere als voor de familie. Stel je voor dat je moeder nog zelfstandig woont, maar je je zorgen maakt over een val. Met een alarm kan ze met één druk op de knop hulp inschakelen. Dat geeft haar de vrijheid om te blijven doen wat ze wil, zonder dat jij constant achter haar aan hoeft te bellen. In de visie van De Leede past dit perfect bij preventie. Een alarm is geen eindstation, maar een startpunt voor een gesprek over veiligheid. Het kan onderdeel zijn van een breder pakket aan maatregelen, zoals dagelijkse beweging, sociale contacten en goede voeding. ### Wat betekent dit voor de praktijk? Als professional kun je concreet aan de slag met de volgende punten: - **Zichtbaarheid vergroten**: Wees aanwezig in de wijk, bijvoorbeeld bij een inloopspreekuur in het buurthuis of een koffieochtend. Zo bouw je vertrouwen op en hoor je eerder wat er speelt. - **Samenwerking zoeken**: Werk niet op een eiland. Zoek contact met andere zorgverleners en welzijnsorganisaties in de buurt. Deel kennis en signalen. - **Technologie bespreken**: Vraag ouderen actief naar hun wensen en angsten rondom veiligheid. Leg uit wat een persoonlijk alarm kan betekenen en wees eerlijk over de mogelijkheden en beperkingen. - **Denk in mogelijkheden**: Richt je niet op wat iemand niet meer kan, maar op wat iemand wél kan. Hoe kunnen we dat ondersteunen? > "We moeten niet wachten tot de zorgvraag zich aandient. We moeten de wijk in, de dialoog aangaan en samen kijken naar oplossingen." – Mirjam de Leede ### Een beweging van onderop De oproep van De Leede is duidelijk: het moet anders. Niet alleen in de zorg, maar ook in de manier waarop we naar ouderen kijken. Ze zijn geen zorgmijders, maar mensen met eigen wensen en behoeften. Door hen centraal te stellen en samen met hen te kijken naar preventie, kunnen we de zorg toekomstbestendig maken. De eerste stappen worden nu gezet in het onderzoek met Leyden Academy. De resultaten moeten laten zien wat werkt en wat niet. Maar één ding is zeker: de tijd van achter de voordeur wachten is voorbij. De wijkverpleegkundige moet weer naar buiten, de straat op, de huiskamers in. Alleen dan kunnen we echt het verschil maken voor de senioren van nu en straks.