Waarom we stoppen met het behandelen van ouderdom als ziekte

Margriet Bos · 2026-07-28

### De illusie van genezing "Moderne geneeskunde wekt de verwachting dat ze ons kan genezen, maar in de praktijk worden steeds meer mensen chronisch patiënt," constateert emeritus-hoogleraar gezondheidsrecht Jaap Sijmons. "Wat we vaak eigenlijk behandelen is ouderdom, maar dat is geen ziekte." Dit is een confronterende uitspraak, maar eentje die steeds meer weerklank vindt. We leven in een tijd waarin medische technologieën razendsnel ontwikkelen. Denk aan nieuwe medicijnen, geavanceerde operaties en slimme implantaten. Maar al die vooruitgang heeft een keerzijde: we houden mensen langer in leven, maar niet per se gezonder. Het gevolg? Een groeiende groep ouderen die chronisch ziek is, met alle gevolgen van dien. ### Wat is eigenlijk 'ouderdom'? Ouderdom is geen diagnose, maar een natuurlijk proces. Het is geen ziekte die je kunt genezen met een pil of een operatie. Toch behandelen we het vaak wel zo. We proberen elk pijntje, elke hapering en elke achteruitgang te corrigeren. Maar is dat altijd verstandig? Sijmons pleit voor een realistischere kijk. Artsen zouden volgens hem de vrijheid moeten krijgen om behandeling te weigeren als die geen meerwaarde biedt. Dat klinkt hard, maar het is een ethisch vraagstuk dat we niet kunnen negeren. ### De rol van de arts - **Kwaliteit boven kwantiteit**: Een behandeling die iemand enkele maanden langer laat leven, maar met veel pijn en ongemak, is niet per definitie goed. - **Eerlijke communicatie**: Artsen moeten openlijk kunnen zeggen: "We kunnen dit doen, maar het lost het onderliggende probleem niet op." - **Grenzen stellen**: Niet elke medische mogelijkheid hoeft te worden benut. Soms is niets doen de beste keuze. Dit vraagt om een cultuurverandering. Patiënten en hun families moeten leren accepteren dat ouderdom niet maakbaar is. En artsen moeten de ruimte krijgen om moeilijke beslissingen te nemen, zonder angst voor juridische stappen. ### Een nieuwe benadering In plaats van het behandelen van ouderdom als een aandoening, zouden we ons moeten richten op wat echt belangrijk is: het behoud van zelfstandigheid en kwaliteit van leven. Dat betekent investeren in preventie, zoals beweging, gezonde voeding en sociale contacten. Het betekent ook dat we moeten accepteren dat sommige dingen niet te repareren zijn. "We moeten stoppen met het medicaliseren van het leven," zegt Sijmons. "Ouderdom is geen vijand, het is een fase. En die fase verdient respect, niet een oneindige reeks behandelingen." ### Wat betekent dit voor u? Voor u als professional in de ouderenzorg is dit een belangrijke boodschap. Het gaat niet alleen om medische keuzes, maar ook om hoe we ouderen begeleiden in hun laatste levensfase. Vragen die u kunt stellen: - Heeft deze behandeling echt zin voor deze persoon? - Wat zijn de wensen en grenzen van de oudere zelf? - Kunnen we inzetten op comfort en waardigheid in plaats van op genezing? Het antwoord is niet altijd eenvoudig, maar het gesprek erover is essentieel. Want uiteindelijk draait het niet om het verlengen van het leven, maar om het geven van betekenis aan de jaren die we hebben.