Waarom we ouderdom niet als ziekte moeten behandelen

Margriet Bos · 2026-07-28

Emeritus-hoogleraar gezondheidsrecht Jaap Sijmons slaat de spijker op zijn kop als hij zegt: 'Moderne geneeskunde wekt de verwachting dat ze ons kan genezen, maar in de praktijk worden steeds meer mensen chronisch patiënt. Wat we vaak eigenlijk behandelen is ouderdom, maar dat is geen ziekte.' Dit is een confronterende uitspraak die ons dwingt om na te denken over de grenzen van de geneeskunde. We leven in een tijd waarin medische technologieën steeds geavanceerder worden, maar toch lijkt de gezondheidszorg soms vast te lopen. Het is niet dat we niet willen genezen, maar we moeten accepteren dat ouderdom nu eenmaal bij het leven hoort. ### De mythe van de genezende geneeskunde We zijn opgegroeid met het idee dat artsen alles kunnen oplossen. Een pilletje hier, een operatie daar, en hop, je bent weer beter. Maar de realiteit is anders. Veel van wat we als 'ziekte' bestempelen, is eigenlijk gewoon het natuurlijke verouderingsproces. Denk aan artrose, hoge bloeddruk of diabetes type 2 - aandoeningen die vaak samenhangen met leeftijd. Sijmons benadrukt dat we onszelf voor de gek houden als we denken dat elke kwaal te genezen is. Het is tijd om eerlijk te zijn: ouder worden is geen ziekte, en het heeft geen zin om er een medisch probleem van te maken. ### De impact op de zorg Deze manier van denken heeft grote gevolgen voor de zorg. Als we doorgaan met het behandelen van ouderdom als een ziekte, raakt het systeem overbelast. Ziekenhuizen liggen vol met oudere patiënten die eigenlijk geen acute zorg nodig hebben, maar wel een hoop dure behandelingen krijgen. Dit leidt tot wachtlijsten en hoge kosten. Volgens Sijmons moeten artsen het recht hebben om behandelingen te weigeren die geen zin hebben. Dat klinkt misschien hard, maar het is wel eerlijk. Het gaat erom dat we de juiste zorg bieden op het juiste moment, niet dat we alles doen wat technisch mogelijk is. ### Wat betekent dit voor senioren? Voor senioren is dit een belangrijke boodschap. Het betekent niet dat je geen zorg krijgt, maar wel dat de focus moet liggen op kwaliteit van leven in plaats van op het verlengen van het leven ten koste van alles. Neem bijvoorbeeld een persoonlijk alarm voor senioren. Dat is een praktisch hulpmiddel dat helpt om veilig thuis te blijven wonen, zonder dat je continu medische ingrepen nodig hebt. Het gaat om het ondersteunen van de zelfstandigheid, niet om het bestrijden van de ouderdom. Sijmons' visie herinnert ons eraan dat we moeten nadenken over wat echt belangrijk is: comfort, waardigheid en een zinvol leven, ook op hoge leeftijd. ### De rol van preventie Een ander punt dat Sijmons aanstipt, is dat we meer moeten inzetten op preventie. In plaats van te wachten tot iemand ziek wordt, kunnen we beter investeren in gezonde voeding, beweging en sociale contacten. Dat klinkt simpel, maar het is effectief. Uit onderzoek blijkt dat ouderen die actief blijven en een goed netwerk hebben, minder snel chronisch ziek worden. Het is een kwestie van prioriteiten stellen: liever voorkomen dan genezen, zeker als het om ouderdom gaat. ### Conclusie Jaap Sijmons' uitspraak is een wake-upcall. We moeten stoppen met het medicaliseren van ouderdom en accepteren dat het leven nu eenmaal een eind heeft. Dat betekent niet dat we de zorg moeten opgeven, maar wel dat we slimmer moeten omgaan met de middelen die we hebben. Voor senioren betekent dit dat ze moeten kiezen voor oplossingen die hun leven beter maken, niet langer. Een persoonlijk alarm is daar een goed voorbeeld van: het biedt veiligheid zonder onnodige medische ingrepen. Laten we luisteren naar Sijmons en eerlijk zijn over wat de geneeskunde wel en niet kan.