Waarom verwachten dat vitale ouderen voor elkaar zorgen vaak mislukt

Margriet Bos · 2026-07-23

De verwachting dat vitale ouderen in een Lang Leven Thuisflat automatisch voor hun kwetsbare buren zorgen, klinkt mooi. Maar het is romantisch wensdenken. Dat blijkt uit onderzoek van het Ben Sajet Centrum en de Hogeschool van Amsterdam. Onderzoeker Jante Schmidt zegt: "Hameren op informele zorg staat gemeenschapsopbouw in de weg." ### De realiteit van Lang Leven Thuisflats Lang Leven Thuisflats zijn bedoeld om ouderen langer zelfstandig te laten wonen, met een gemeenschap die elkaar ondersteunt. Maar het idee dat vitale bewoners spontaan de zorg voor kwetsbare buren op zich nemen, blijkt niet te werken. Mensen hebben hun eigen leven, eigen verplichtingen en vaak ook eigen gezondheidsproblemen. Ze zijn niet per se klaar om mantelzorger te worden voor de buren. ### Waarom informele zorg niet vanzelf ontstaat - **Verschillende behoeften:** Niet iedere oudere heeft dezelfde behoefte aan zorg of sociale contacten. Sommigen willen gewoon met rust gelaten worden. - **Eigen grenzen:** Vitale ouderen hebben vaak ook beperkingen of zijn druk met hun eigen sociale leven en familie. - **Gebrek aan training:** Mantelzorg vereist kennis en vaardigheden die niet iedereen heeft. Het is niet iets wat je zomaar even doet. - **Sociale druk:** Als er te veel nadruk wordt gelegd op informele zorg, kan dat leiden tot schuldgevoelens of weerstand. ### Wat werkt dan wel? Volgens het onderzoek is het beter om te investeren in formele ondersteuning en professionele zorg. Gemeenschapsopbouw begint niet met verwachtingen, maar met verbinding. Activiteiten zoals gezamenlijke maaltijden, spelletjesavonden of tuinierprojecten kunnen helpen om een echte gemeenschap te creëren. Pas daarna kan informele zorg op een natuurlijke manier ontstaan. > "Gemeenschapsopbouw vraagt om tijd, geduld en professionele begeleiding. Het is geen kwestie van een flat openen en hopen dat het goed komt." – Jante Schmidt ### Tips voor professionals Als je werkt met ouderen in een Lang Leven Thuisflat, overweeg dan deze aanpak: - **Organiseer laagdrempelige bijeenkomsten** waar bewoners elkaar kunnen leren kennen zonder druk. - **Bied training aan** voor wie vrijwillig mantelzorg wil verlenen. - **Zorg voor professionele zorg** voor de meest kwetsbare bewoners, zodat vitale ouderen niet overbelast raken. - **Stimuleer eigen regie** Laat bewoners zelf bepalen hoe en wanneer ze willen bijdragen. ### Conclusie Het idee dat vitale ouderen automatisch voor hun kwetsbare buren zorgen, is niet alleen naïef, maar kan ook averechts werken. Het zet onnodige druk op mensen die al genoeg aan hun hoofd hebben. Door te investeren in echte gemeenschapsopbouw en professionele ondersteuning, creëer je een omgeving waarin informele zorg op een natuurlijke en gezonde manier kan groeien.