Waarom verplichte mantelzorg in seniorenflats juist averechts werkt

Margriet Bos · 2026-07-23

Steeds vaker horen we het idee: zet vitale ouderen bij elkaar in een flat, en ze zorgen wel voor elkaar. Klinkt mooi, toch? Maar de praktijk is weerbarstiger. Uit nieuw onderzoek van het Ben Sajet Centrum en de Hogeschool van Amsterdam blijkt dat deze verwachting niet alleen onrealistisch is, maar zelfs schadelijk kan zijn. ### De romantische gedachte achter Lang Leven Thuisflats Het concept is simpel: senioren die nog goed ter been zijn, wonen naast kwetsbare leeftijdsgenoten. De gedachte is dat ze elkaar helpen met boodschappen, een praatje of een oogje in het zeil houden. Maar onderzoeker Jante Schmidt waarschuwt: "Hameren op informele zorg staat gemeenschapsopbouw in de weg." Wat blijkt? Mensen voelen zich al snel verplicht om te helpen, en dat voelt niet goed. Het is alsof je wordt gedwongen om vrienden te worden met je buren, terwijl dat juist organisch zou moeten groeien. > "Verwachtingen opleggen werkt averechts. Echte gemeenschappen ontstaan vanzelf, niet omdat het moet." - Jante Schmidt, onderzoeker ### Waarom het idee niet werkt - **Vrijwilligheid ontbreekt**: Zorg moet uit eigen beweging komen, niet uit plichtsbesef. - **Verschillende behoeften**: Niet elke vitale senior wil of kan zorgen voor een ander. - **Sociale druk**: Het kan leiden tot schuldgevoelens bij mensen die niet kunnen of willen helpen. - **Gemeenschapsopbouw**: Door te veel nadruk op zorg, blijft er weinig ruimte voor echte verbinding. ### Wat werkt dan wel? In plaats van informele zorg af te dwingen, kun je beter inzetten op echte gemeenschapsvorming. Denk aan gezamenlijke activiteiten, koffieochtenden of een buurtmoestuin. Zo ontstaat er vanzelf een netwerk waarin mensen elkaar steunen, zonder dat het een verplichting wordt. Ook professionele ondersteuning blijft cruciaal. Een persoonlijk alarm voor senioren kan bijvoorbeeld helpen om kwetsbare ouderen zelfstandig te laten wonen, zonder dat ze volledig afhankelijk zijn van buren. Zo blijft de zorg vrijwillig en op maat. ### Conclusie: focus op verbinding, niet op verplichting Het onderzoek laat zien dat we moeten stoppen met het romantiseren van informele zorg in seniorenflats. In plaats daarvan moeten we investeren in echte gemeenschappen, waar mensen elkaar steunen omdat ze dat willen, niet omdat het moet. Alleen dan ontstaat er een veilige en fijne woonomgeving voor alle senioren.