Waarom verplichte mantelzorg in Lang Leven Thuisflats averechts werkt

Margriet Bos · 2026-07-23

Het idee dat vitale ouderen in een Lang Leven Thuisflat vanzelf voor hun kwetsbare buren zorgen, klinkt mooi. Maar het is romantisch wensdenken. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van het Ben Sajet Centrum en de Hogeschool van Amsterdam. Onderzoeker Jante Schmidt waarschuwt: "Hameren op informele zorg staat gemeenschapsopbouw in de weg." ### De realiteit van Lang Leven Thuisflats Lang Leven Thuisflats zijn bedoeld om ouderen langer zelfstandig te laten wonen, met een focus op gemeenschapszin. Maar die gemeenschapszin ontstaat niet vanzelf. Uit het onderzoek blijkt dat de druk om mantelzorg te verlenen juist averechts werkt. Bewoners voelen zich verplicht om te helpen, maar dat leidt tot spanning en weerstand. - Vitale ouderen hebben hun eigen leven en behoeften. - Ze willen niet constant verantwoordelijk zijn voor buren. - Verplichte zorg ondermijnt echte sociale verbindingen. Het rapport laat zien dat een flat vol goede bedoelingen snel kan veranderen in een plek van frustratie. Mensen trekken zich terug in plaats van elkaar te steunen. Dat is precies het tegenovergestelde van wat de flat beoogt. ### Waarom verplichte zorg niet werkt Jante Schmidt legt uit dat informele zorg niet kan worden afgedwongen. Het moet organisch groeien, gebaseerd op echte vriendschap en wederzijds begrip. Als de verwachtingen te hoog zijn, voelen bewoners zich opgejaagd. Ze denken: "Moet ik nu elke dag koffie drinken met die eenzame buurvrouw?" Dat voelt niet als vrijwilligheid, maar als een taak. Bovendien hebben vitale ouderen vaak zelf al een druk leven. Ze hebben hobby's, familiebezoeken of vrijwilligerswerk buitenshuis. Om hen te vragen ook nog voor kwetsbare buren te zorgen, is te veel. Het onderzoek toont aan dat dit leidt tot burn-out en sociale isolatie. ### Wat werkt dan wel? Er zijn betere manieren om gemeenschapsopbouw te stimuleren. Denk aan: - Georganiseerde activiteiten, zoals een wekelijkse koffieochtend. - Professionele ondersteuning voor kwetsbare bewoners. - Een buurtcoördinator die vrijwilligers koppelt aan hulpvragen. Het gaat erom dat bewoners zich vrij voelen om te helpen, maar niet verplicht. Een goede gemeenschap ontstaat van onderaf, niet door regels van bovenaf. Schmidt zegt: "Laat mensen zelf kiezen hoe ze bijdragen. Dat werkt veel beter." ### Conclusie Lang Leven Thuisflats hebben potentie, maar alleen als de verwachtingen realistisch zijn. Verplichte mantelzorg is geen oplossing. Het onderzoek van het Ben Sajet Centrum en de Hogeschool van Amsterdam maakt duidelijk dat gemeenschapsopbouw tijd en ruimte nodig heeft. Dwing het niet af, maar stimuleer het. Dan pas ontstaat een flat waar mensen echt naar elkaar omkijken.