Waarom verpleeghuizen steeds leger raken

Margriet Bos · 2026-09-03

Je hoort het steeds vaker: verpleeghuizen die kampten met lege bedden. Het voelt als een vreemde tegenstelling, toch? Want tegelijkertijd neemt de vraag naar zorg alleen maar toe. Wat is er dan precies aan de hand? Het RIVM heeft dit fenomeen onderzocht en het komt vooral neer op één ding: de terugloop van zorgzwaarteprofiel 4. Dat zijn cliënten die veel zorg nodig hebben, maar niet de allerzwaarste zorg. En wat blijkt? De lege plekken die dat oplevert, kunnen niet worden opgevuld door mensen met een hoger zorgprofiel. Die stromen gewoon niet genoeg binnen. ### Het verdwijnende midden Het is een beetje zoals bij een bakker die te veel brood overhoudt, maar geen taarten kan verkopen. Het aanbod en de vraag komen niet meer overeen. De zorgvraag verschuift, maar de capaciteit in verpleeghuizen is daar niet flexibel genoeg voor ingericht. Je ziet een groeiende kloof tussen wie er zorg nodig heeft en wie er een plek kan krijgen in de bestaande voorzieningen. Wat betekent dit voor de mensen die zorg nodig hebben? Vaak blijven ze langer thuis, met alle risico's van dien. Of ze komen in een te zware zorgsetting terecht, omdat er geen passende middenweg is. Het systeem kraakt. ### De stijgende vraag naar Wlz-zorg Tegelijkertijd, en dat maakt het zo ingewikkeld, groeit de vraag naar Wet langdurige zorg (Wlz) alleen maar. Meer mensen hebben intensieve, blijvende zorg nodig. Maar die vraag zit niet op dezelfde plek als waar de leegstand ontstaat. Het is alsof je een lege kamer hebt in een overvol huis – de deur past gewoon niet op het slot. De gevolgen zijn niet mis: - Financiële druk op verpleeghuizen door onbenutte capaciteit - Langer wachtlijsten voor de juiste zorg - Overbelasting van mantelzorgers - Toenemende onveiligheid voor kwetsbare ouderen thuis ### Waar ligt de oplossing? Er is geen simpel antwoord. Het vraagt om een herziening van hoe we zorg organiseren. Misschien moeten we minder kijken naar zorgprofielen en meer naar wat iemand daadwerkelijk nodig heeft. Flexibilisering is het toverwoord. Kunnen afdelingen zich sneller aanpassen aan veranderende vraag? Kunnen we zorg anders financieren, zodat instellingen niet vastzitten aan vaste bedden? Een professional in de ouderenzorg vertelde me laatst: “We zijn te veel gaan denken in hokjes. De mens past niet altijd in een hokje.” Dat is precies het punt. We proberen complexe, menselijke behoeften te vangen in starre categorieën, en dat begint nu te wringen. Het RIVM-onderzoek is een belangrijke waarschuwing. Het laat zien dat het huidige model niet toekomstbestendig is. Als we niets doen, zal de leegstand alleen maar toenemen, terwijl de nood buiten de muren steeds hoger wordt. De uitdaging is om de zorg zo in te richten dat ze mee kan bewegen met de mensen die haar nodig hebben. Dat begint met erkennen dat het probleem bestaat en dat we samen naar nieuwe antwoorden moeten zoeken.