Waarom uw dokter u misschien niet meer wil behandelen

Margriet Bos · 2026-07-28

Emeritus-hoogleraar gezondheidsrecht Jaap Sijmons trok onlangs aan de bel met een confronterende stelling: artsen moeten het recht krijgen om behandelingen te weigeren. Het klinkt misschien hard, maar zijn argumenten geven stof tot nadenken. "Moderne geneeskunde wekt de verwachting dat ze ons kan genezen, maar in de praktijk worden steeds meer mensen chronisch patiënt", zegt Sijmons. "Wat we vaak eigenlijk behandelen is ouderdom, maar dat is geen ziekte." ### Waarom dit onderwerp er nu toe doet Nederland vergrijst in rap tempo. Het aantal 75-plussers stijgt, en daarmee ook de zorgkosten. Veel ouderen krijgen meerdere chronische aandoeningen tegelijk. Denk aan diabetes, artrose, hartfalen of dementie. Artsen staan voor een lastige keuze: alles uit de kast halen om iemand in leven te houden, of accepteren dat de kwaliteit van leven soms belangrijker is. Sijmons pleit voor een cultuuromslag. Behandelingen moeten niet langer standaard worden ingezet alleen omdat ze technisch mogelijk zijn. De vraag moet zijn: wat voegt het toe voor de patiënt? ### De impact op ouderen en hun naasten Voor senioren die thuis wonen, kan dit onderwerp beangstigend klinken. Stel dat u een persoonlijk alarm draagt om snel hulp te krijgen bij een val. U vertrouwt erop dat de meldkamer actie onderneemt. Maar wat als een arts besluit dat een behandeling niet meer zinvol is? Het is goed om te weten dat het recht op zorg in Nederland goed geregeld is. Maar de discussie over 'zinloze' behandelingen raakt aan iets fundamenteels: wanneer is medisch ingrijpen nog echt in het belang van de patiënt? ### Wat dit betekent voor de praktijk - **Meer focus op kwaliteit van leven**: Artsen kijken steeds meer naar wat de patiënt zelf belangrijk vindt. - **Minder standaardprotocollen**: Behandelingen worden meer afgestemd op de individuele situatie. - **Betere communicatie**: Patiënten en artsen gaan vaker het gesprek aan over behandeldoelen. ### Hoe u zich kunt voorbereiden Bespreek met uw huisarts of specialist wat u kunt verwachten. Stel vragen als: - Wat zijn de voor- en nadelen van deze behandeling? - Wat gebeurt er als we niets doen? - Hoe ziet mijn kwaliteit van leven eruit na deze ingreep? Het is uw recht om deze gesprekken te voeren. En het kan u helpen om gerustgesteld te worden, ook als de uitkomst anders is dan u hoopte. ### De rol van persoonlijke alarmen Voor senioren die zelfstandig thuis wonen, blijft een persoonlijk alarm een belangrijke veiligheidsvoorziening. Het geeft niet alleen directe hulp bij een val, maar ook een gevoel van zekerheid. In combinatie met een goede medische begeleiding kunt u langer veilig thuis blijven wonen. ### Tot slot Jaap Sijmons zet een belangrijke discussie op scherp. De geneeskunde kan veel, maar niet alles. Soms is het beter om te accepteren dat ouderdom geen ziekte is, maar een levensfase. En dat vraagt om andere keuzes, zowel van artsen als van ons allemaal.