Waarom uw arts misschien mag zeggen: 'Ik stop met behandelen'

Margriet Bos · 2026-07-28

### De veranderende rol van de geneeskunde Moderne geneeskunde wekt de verwachting dat ze ons kan genezen, maar in de praktijk worden steeds meer mensen chronisch patiënt. Dat constateert emeritus-hoogleraar gezondheidsrecht Jaap Sijmons. Hij stelt een confronterende vraag: wat we vaak eigenlijk behandelen is ouderdom, maar dat is geen ziekte. ### Waarom behandelen we ouderdom alsof het een ziekte is? We leven in een tijd waarin medische technologie ons bijna onbeperkt lijkt te kunnen ondersteunen. Maar Sijmons wijst op een pijnlijk punt: we zijn zo gefocust op behandelen dat we vergeten dat ouderdom geen medisch probleem is. Het is een natuurlijk proces. Toch worden ouderen steeds vaker onderworpen aan ingrijpende behandelingen die hun kwaliteit van leven niet verbeteren. ### Wat betekent dit voor u als zorgverlener of naaste? - U ziet dagelijks ouderen die lijden onder behandelingen die hun leven verlengen, maar niet veraangenamen. - U vraagt zich af of u als arts of mantelzorger het recht heeft om te stoppen met behandelen. - U zoekt naar een balans tussen hoop geven en realiteit erkennen. Sijmons stelt dat artsen de vrijheid moeten hebben om behandeling te weigeren als die geen meerwaarde biedt. Dat klinkt hard, maar het is een ethische noodzaak. ### Het recht om nee te zeggen In Nederland is het recht op zelfbeschikking groot, maar Sijmons pleit voor een verschuiving. Artsen moeten niet alleen luisteren naar wat patiënten willen, maar ook durven zeggen: 'Dit helpt u niet.' Het gaat om het voorkomen van overbehandeling, vooral bij kwetsbare ouderen. ### Wat kunt u doen? - Bespreek met uw patiënt of naaste wat kwaliteit van leven voor hen betekent. - Stel behandeldoelen bij als genezing niet realistisch is. - Durf te kiezen voor palliatieve zorg in plaats van curatieve behandelingen. ### De kernvraag Sijmons' boodschap is helder: we moeten stoppen met het medicaliseren van ouderdom. Het is geen ziekte, maar een levensfase. Door eerlijk te zijn over wat geneeskunde wel en niet kan, geven we ouderen de waardigheid die ze verdienen.