Waarom het tekort aan gz-psychologen het Noorden extra hard raakt

Margriet Bos · 2026-08-14

De geestelijke gezondheidszorg in Noord-Nederland staat al jaren onder druk, maar de laatste ontwikkelingen maken het er niet beter op. Door een tekort aan gz-psychologen én het schrappen van opleidingsplaatsen komen wachtlijsten nog verder onder spanning te staan. Dat heeft directe gevolgen voor duizenden mensen die afhankelijk zijn van tijdige hulp. Het is een probleem dat niet van vandaag of gisteren is. Al jarenlang signaleren zorgprofessionals dat de vraag naar psychologische hulp groeit, terwijl het aanbod van gekwalificeerde behandelaars stagneert. Maar waarom is de situatie in het Noorden nu precies zo zorgelijk? En wat betekent dit voor jou als professional of naaste? ### De kern van het probleem: te weinig opleidingsplaatsen Het schrappen van opleidingsplaatsen voor gz-psychologen is een beslissing die verstrekkende gevolgen heeft. Het duurt namelijk jaren voordat een nieuwe psycholoog volledig is opgeleid. Elke plek die nu verdwijnt, zorgt ervoor dat er over vijf jaar nog steeds een tekort is. In het Noorden, waar de afstand tot zorginstellingen al groter is dan in de Randstad, wordt dit probleem extra voelbaar. Daar komt bij dat veel afgestudeerde psychologen na hun opleiding vertrekken naar de grote steden in het westen van het land. De redenen zijn divers: betere carrièremogelijkheden, hogere salarissen of simpelweg een groter aanbod van banen. Het Noorden blijft daardoor achter met een structureel tekort dat steeds moeilijker op te lossen is. ### De gevolgen voor de zorg in de praktijk De druk op de ggz in het Noorden uit zich op verschillende manieren. Wachtlijsten lopen op tot soms wel twintig weken voor een eerste gesprek. Voor mensen met acute klachten is dat een levensgroot probleem. Zeker in een regio waar mensen vaak afhankelijk zijn van één dichtstbijzijnde zorginstelling, kan zo'n wachttijd het verschil maken tussen herstel en verdere achteruitgang. Daarnaast zien we dat bestaande teams zwaarder belast worden. Gz-psychologen die er wél zijn, moeten meer cliënten zien in minder tijd. Dat leidt niet alleen tot minder persoonlijke aandacht, maar ook tot een hogere werkdruk en uiteindelijk meer ziekteverzuim onder zorgpersoneel. Een vicieuze cirkel waar niemand beter van wordt. ### Wat betekent dit voor cliënten en hun naasten? Voor cliënten betekent een tekort aan gz-psychologen concreet dat zij langer moeten wachten op een diagnose of behandeling. Voor naasten betekent het dat zij vaker de rol van mantelzorger op zich moeten nemen, zonder dat zij daarvoor zijn opgeleid. De druk op het hele systeem neemt toe, en dat is precies wat we de afgelopen jaren zagen groeien. - Langere wachttijden voor intake en behandeling - Minder continuïteit in de zorg doordat behandelaars vertrekken - Meer druk op huisartsen die vaak als eerste aanspreekpunt fungeren - Toenemend beroep op crisisdiensten omdat vroegtijdige hulp uitblijft ### Wat kan er gedaan worden? Er is geen simpele oplossing voor dit probleem, maar er zijn wel stappen die gezet kunnen worden. Allereerst is het cruciaal dat opleidingsplaatsen niet alleen behouden blijven, maar ook uitgebreid worden. Daarnaast zouden zorginstellingen in het Noorden meer moeten investeren in het behoud van personeel, bijvoorbeeld door betere begeleiding en loopbaanperspectieven te bieden. Ook samenwerking tussen instellingen kan helpen. Door kennis en capaciteit te delen, kunnen wachtlijsten mogelijk korter worden. En tot slot: het gesprek over de ggz moet op de politieke agenda blijven. Want zonder structurele investeringen blijft het Noorden achter, en dat is een prijs die we als samenleving niet mogen betalen. Het is een complex vraagstuk, maar wel een dat onze aandacht verdient. Want achter elke wachtlijst staat een mens dat hulp nodig heeft. En die hulp mag niet afhangen van de postcode waar je woont.