Waarom Passende Zorg Al Jaren Wettelijk Verplicht Is

Margriet Bos · 2026-09-18

### Van onderzoek naar de spreekkamer Van veel zorg die we dagelijks verlenen, is eigenlijk niet goed bekend of het werkt. Dat is een confronterende gedachte. Sjoerd Repping, hoogleraar voortplantingsgeneeskunde, zei het ooit treffend: “Als we weten dat zorg niet werkt, blijven we die vaak toch geven.” Het is een uitspraak die blijft hangen, juist omdat we het allemaal wel herkennen. In 2019 werd Repping benoemd tot hoogleraar Zinnige Zorg aan het Amsterdam UMC. Daarnaast werd hij voorzitter van het programma Zorgevaluatie en Gepast Gebruik (ZE&GG). Zijn missie? De zorg minder vrijblijvend maken en meer sturen op wat écht werkt. “We moeten af van vaagheid, vrijheid en autonomie, naar collectieve sturing,” stelt hij. Dat klinkt misschien als een stevige koerswijziging, maar volgens Repping is het helemaal niet nieuw. Sterker nog: passende zorg vastleggen in de wet? Dat is allang zo. ### Wat betekent ‘passende zorg’ eigenlijk? Passende zorg is zorg die werkt, nodig is en betaalbaar blijft. Het idee is simpel: we doen alleen wat bewezen effectief is, en laten dingen die niet helpen achterwege. Toch blijkt de praktijk weerbarstig. Veel behandelingen zijn ooit ingevoerd zonder gedegen onderzoek. Eenmaal in het systeem, verdwijnen ze zelden. Repping pleit dan ook voor een cultuuromslag. Niet langer elke zorgvraag automatisch omzetten in een behandeling, maar kritisch kijken naar de meerwaarde. Dat vraagt om lef, zowel van artsen als van bestuurders. ### Waarom verandert er zo weinig? Er zijn meerdere redenen waarom niet-werkzame zorg blijft bestaan: - **Gewoonte:** “We doen het altijd zo” is een lastig te doorbreken patroon. - **Financiering:** het systeem beloont volume, niet altijd kwaliteit. - **Autonomie:** artsen en patiënten willen zelf beslissen, ook als bewijs ontbreekt. - ** angst:** stoppen met een behandeling voelt soms als iets wegnemen. Repping noemt dat ‘vrijheid en autonomie’ die collectieve sturing in de weg zitten. Hij pleit niet voor meer regels, maar voor heldere kaders waarbinnen we samen de juiste keuzes maken. > “We moeten af van vaagheid, vrijheid en autonomie, naar collectieve sturing.” – Sjoerd Repping ### Wat betekent dit voor de ouderenzorg? De discussie over passende zorg raakt ook de ouderenzorg en persoonsalarmering. Als we weten dat een bepaalde aanpak niet werkt, waarom blijven we die dan aanbieden? Juist bij kwetsbare ouderen is het essentieel om te kiezen voor bewezen effectieve oplossingen. Denk aan persoonlijke alarmen die niet alleen een signaal afgeven, maar ook daadwerkelijk bijdragen aan veiligheid en zelfredzaamheid. Het is daarom belangrijk dat professionals in de ouderenzorg kritisch blijven kijken naar wat ze aanbieden. Werkt het echt? Voegt het iets toe? En zo niet, durven we het dan los te laten? ### De weg vooruit Repping’s boodschap is duidelijk: we moeten af van vrijblijvendheid. Passende zorg is geen luxe, maar een wettelijke plicht die al jaren bestaat. Het gaat erom die plicht serieus te nemen. Dat betekent niet dat we alles dichtregelen, maar wel dat we samen verantwoordelijkheid nemen voor de zorg die we leveren. Voor professionals in de ouderenzorg betekent dit: blijf vragen stellen, blijf evalueren en durf te kiezen voor wat werkt. Alleen zo houden we de zorg niet alleen betaalbaar, maar vooral ook goed.