Waarom ouderenzorg zich niet langer aan het verpleeghuis mag vastklampen

Margriet Bos · 2026-09-07

Het is een onderwerp dat veel stof doet opwaaien: een kwart van de verpleeghuizen in Nederland kampt met leegstand. Tegelijkertijd stelt het RIVM dat er geen sprake is van een landelijke trend. Die twee berichten lijken elkaar tegen te spreken, maar samen vertellen ze een belangrijker verhaal. Vanuit de verpleeghuiszorg klinkt opgeluchte reacties: we hoeven niet te krimpen. Maar is dat wel het juiste uitgangspunt? Misschien is het tijd om de vraag anders te stellen. Niet: moeten we krimpen? Maar: is het verpleeghuis nog wel de beste oplossing voor de toekomst? ### Wat zegt de leegstand ons eigenlijk? Leegstand is nooit leuk nieuws voor een zorginstelling. Toch is het cijfer van 25 procent te belangrijk om te negeren. Het betekent dat er structureel minder vraag is naar verpleeghuisplekken in bepaalde regio's. Niet overal, want het RIVM ziet dus geen landelijke trend. Maar lokaal is de impact groot. Denk aan regio's waar de bevolking krimpt of waar relatief veel particuliere initiatieven zijn ontstaan. Daar staan kamers leeg die ooit hard nodig leken. En dat terwijl de wachtlijsten in andere delen van het land juist oplopen. Een gemiddelde verpleeghuisplek kost al snel meer dan € 3.500 per maand, dus leegstand betekent ook financieel verlies. ### De hardnekkige focus op één oplossing Wat mij opvalt in de reacties vanuit de sector is de nadruk op behoud van het huidige systeem. De opluchting over het uitblijven van een landelijke trend is begrijpelijk, maar ook typerend. We blijven vasthouden aan het verpleeghuis als hét antwoord op ouderenzorg, terwijl de werkelijkheid allang anders is. Steeds meer ouderen willen namelijk thuis blijven wonen. Uit onderzoek blijkt dat zo'n 80 procent van de 65-plussers liefst niet naar een verpleeghuis verhuist. Ze kiezen voor zorg aan huis, ondersteund door familie, mantelzorgers en technologie. En daar ligt precies de kans. Want we hoeven helemaal niet te kiezen tussen verpleeghuis of niets. Er zijn tal van tussenvormen die beter passen bij wat ouderen écht willen: - kleinschalige woonvormen met gezamenlijke voorzieningen - aanleunwoningen met flexibele zorg op afroep - thuiszorg die wordt aangevuld met persoonlijke alarmsystemen - digitale zorg die mensen langer zelfredzaam houdt ### Thuis blijven met de juiste ondersteuning Natuurlijk is thuis blijven niet voor iedereen mogelijk. Maar voor wie dat wel kan, is er steeds meer mogelijk. Neem bijvoorbeeld moderne persoonlijke alarmsystemen. Die zijn niet meer het ouderwetse knopje om de hals, maar slimme oplossingen die beweging registreren, valdetectie bieden en direct contact leggen met familie of zorgverleners. Zo'n systeem kost gemiddeld tussen de € 15 en € 30 per maand. Een fractie van de kosten van een verpleeghuisplek. Toch biedt het ouderen de zekerheid dat er hulp is wanneer dat nodig is. En dat gevoel van veiligheid is vaak de doorslaggevende factor om thuis te durven blijven wonen. ### Een lastige discussie, maar wel noodzakelijk Ik snap de weerstand tegen krimp. Er zijn mensen werkzaam in verpleeghuizen die hun hart en ziel in hun werk leggen. Niemand wil dat die zorg verloren gaat. Maar vasthouden aan een model dat niet meer overal aansluit bij de vraag, is ook geen recht doen aan de ouderen van vandaag en morgen. De discussie zou niet moeten gaan over krimpen of niet krimpen. Die zou moeten gaan over de vraag hoe we zorg organiseren die past bij wat mensen willen en nodig hebben. Soms is dat een verpleeghuis. Maar vaak is dat thuis, in de vertrouwde omgeving, met de juiste ondersteuning. Wat vind jij? Is het tijd dat ouderenzorg loslaat en breder durft te kijken? Of blijft het verpleeghuis onmisbaar als fundament van onze zorg? De meningen lopen uiteen, en dat is precies waarom dit gesprek zo belangrijk blijft.