Waarom de ouderenzorg het verpleeghuis los moet durven laten

Margriet Bos · 2026-09-07

Het is een onderwerp dat de gemoederen in de ouderenzorg flink bezighoudt: leegstand in verpleeghuizen. Maar liefst een kwart van de verpleeghuizen kampt ermee. Toch ziet het RIVM geen landelijke trend van leegstand. Hoe kan dat nou? Het antwoord is eigenlijk best ingewikkeld. Aan de ene kant hoor je opgeluchte reacties vanuit de verpleeghuiszorg: we hoeven niet te krimpen. Aan de andere kant vraag je je af of we niet te veel vasthouden aan een model dat misschien niet meer past bij wat ouderen van vandaag willen. ### Leegstand: een regionaal probleem? Die tegenstelling tussen de cijfers van het RIVM en de praktijk in het land is opvallend. Het RIVM kijkt naar het landelijke beeld en ziet geen grote verschuivingen. Maar wie op regionaal niveau kijkt, ziet een heel ander verhaal. In sommige provincies staan kamers gewoon leeg, terwijl elders de wachtlijsten oplopen. Dat heeft alles te maken met demografie. In krimpregio's worden nu eenmaal minder ouderen, terwijl in de steden de vraag naar zorg alleen maar toeneemt. Het is dus geen landelijk probleem, maar lokaal kan het behoorlijk schuren. ### Waarom we zo vasthouden aan het verpleeghuis Het verpleeghuis is diep geworteld in onze manier van denken over ouderenzorg. We kennen het beeld van de gangen met kamers, de gezamenlijke huiskamer en de zorg die altijd in de buurt is. Het voelt vertrouwd, veilig en overzichtelijk. Maar is dat beeld nog wel van deze tijd? Steeds meer ouderen geven aan thuis te willen blijven wonen, zolang dat maar enigszins mogelijk is. Ze willen zelfstandigheid, contact met de buurt en het gevoel dat ze er nog toe doen. Niet het gevoel dat ze in een instelling zijn opgeborgen. Toch kiezen zorgorganisaties er vaak nog voor om te investeren in stenen, in plaats van in alternatieve vormen van zorg. En dat is best opvallend, want de vraag naar thuiszorg en kleinschalige woonvormen groeit gestaag. ### Wat de poll ons leert De poll van Zorgvisie zet je aan het denken. Want is het vasthouden aan het verpleeghuis een teken van behoudzucht? Of is er gewoon nog steeds een duidelijke plek voor dit soort zorg? Eerlijk gezegd is het antwoord genuanceerder dan je misschien zou denken. Er zijn ouderen die echt niet meer thuis kunnen wonen, hoe graag ze dat ook zouden willen. Voor hen is een verpleeghuis nog steeds de beste optie. Maar voor een grote groep anderen zou een tussenvorm veel beter werken. Denk bijvoorbeeld aan: - Kleinschalige woonprojecten waar zorg op afroep beschikbaar is - Gemengde woonvormen waar jong en oud samenleven - Digitale zorgoplossingen die thuis langer zelfstandig wonen mogelijk maken ### De rol van thuiszorg en technologie Misschien is het tijd om de discussie te verleggen. Niet of we het verpleeghuis moeten afschaffen, maar hoe we de zorg zo organiseren dat die past bij wat ouderen écht willen. En daar spelen thuiszorg en technologie een steeds grotere rol in. Neem bijvoorbeeld persoonlijke alarmering. Vroeger was dat een simpel knopje om je nek, tegenwoordig is het een slim systeem dat valdetectie, GPS-tracking en zelfs hartslagmeting kan combineren. Daarmee kunnen ouderen langer zelfstandig thuis wonen, zonder dat ze het gevoel hebben dat ze er alleen voor staan. Dat soort oplossingen zijn niet alleen beter voor het welzijn van ouderen, maar ook nog eens een stuk voordeliger dan een plek in een verpleeghuis. En het neemt de druk op de zorg weg, die nu eenmaal schaars is. ### Durven loslaten De kern van de discussie is eigenlijk best simpel: durven we los te laten wat we kennen? Durven we te investeren in nieuwe manieren van zorg, in plaats van te blijven vasthouden aan het bestaande systeem? Het antwoord is misschien wel ja. Maar dan moeten we wel durven kijken naar wat er buiten de muren van het verpleeghuis gebeurt. Naar de mogelijkheden die technologie biedt, naar de wensen van ouderen zelf en naar de zorg die we samen kunnen organiseren. Dus wat denk jij? Is het vasthouden aan het verpleeghuis een gemiste kans, of is er nog steeds een duidelijke plek voor? Laat het me weten, want dit is een discussie die we niet uit de weg moeten gaan. De ouderen van vandaag en morgen verdienen zorg die past bij hun leven, niet andersom.