Waarom een nieuw zorgstelsel meer problemen oplevert dan het oplost

Margriet Bos · 2026-10-30

Het huidige zorgstelsel optimaliseren is veel effectiever dan complete nieuwbouw. Het gras is zeker niet groener bij onze buurlanden, stelt Marco Varkevisser: "Andere landen zijn jaloers op hoe wij toegankelijkheid en solidariteit hebben geborgd." Dat is een opvallende uitspraak in een tijd waarin bijna iedereen roept dat het roer om moet. Toch is het de moeite waard om even stil te staan bij wat hij eigenlijk zegt. Want wat bedoelen we precies als we het hebben over een nieuw zorgstelsel? En waarom zou een frisse start niet automatisch beter zijn? ### Het probleem zit niet in het fundament Varkevisser maakt een onderscheid dat je niet vaak hoort. Het gaat niet om de vraag of ons stelsel goed of slecht is. Het gaat om de vraag of je moet verbouwen of slopen. En volgens hem is slopen zonde. De manier waarop wij in Nederland toegankelijkheid en solidariteit hebben geregeld, is namelijk uniek. Iedereen kan naar de huisarts. Iedereen is verzekerd, ook als je weinig verdient. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar dat is het niet. > "Andere landen zijn jaloers op hoe wij toegankelijkheid en solidariteit hebben geborgd." Dat citaat zet je aan het denken. We klagen vaak over wachtlijsten en administratieve rompslomp. Maar ondertussen hebben we iets opgebouwd waar mensen in het buitenland van dromen. ### Wat er misgaat bij 'nieuwbouw' Een compleet nieuw stelsel klinkt fris en gedurfd. In de praktijk betekent het vaak dat je bestaande knelpunten vervangt door nieuwe. Je gooit namelijk ook de werkende delen weg. Denk aan een huis met een scheef kozijn. Je kunt het hele huis afbreken. Of je kunt het kozijn repareren en de rest laten staan. Dat tweede is meestal slimmer, sneller en goedkoper. De knelpunten die we nu ervaren, zijn bovendien vaak praktisch van aard: - te veel administratieve lasten voor zorgverleners - onduidelijke samenwerking tussen instanties - wachtlijsten in specifieke sectoren - personeelstekorten die niet met een nieuw stelsel verdwijnen Geen van deze punten vraagt om een totale herstart. Ze vragen om gerichte verbetering. ### Optimaliseren is geen stilstand Hier zit misschien wel de belangrijkste nuance. Optimaliseren betekent niet dat we achteroverleunen. Het betekent dat we slim kijken naar wat al werkt en dat versterken. Voor professionals in de persoonsalarmering en ouderenzorg is dat een herkenbare gedachte. Je vervangt een werkend alarmsysteem toch ook niet zomaar door een compleet nieuwe oplossing? Je kijkt eerst waar het schuurt, en lost dat op. ### Wat dit betekent voor de praktijk Voor iedereen die dagelijks met ouderen en veiligheid werkt, is de boodschap duidelijk. Blijf kritisch op wat beter kan, maar gooi niet weg wat al goed is. Toegankelijkheid en solidariteit zijn geen vanzelfsprekendheden. Ze zijn het resultaat van keuzes die we met elkaar hebben gemaakt. Een nieuw stelsel lost de knelpunten niet op, zo stelt Varkevisser. Het creëert vooral nieuwe. En dat is een waarschuwing die het verdient om serieus te nemen, juist nu de discussie over de toekomst van de zorg in volle gang is.