Waarom mantelzorg verplichten in seniorenflats juist averechts werkt

Margriet Bos · 2026-07-23

Het idee dat vitale ouderen in een Lang Leven Thuisflat automatisch voor hun kwetsbare buren zorgen, klinkt mooi. Maar het is romantisch wensdenken. Dat blijkt uit onderzoek van het Ben Sajet Centrum en de Hogeschool van Amsterdam. Onderzoeker Jante Schmidt zegt: "Hameren op informele zorg staat gemeenschapsopbouw in de weg." ### Wat is een Lang Leven Thuisflat? Een Lang Leven Thuisflat is een woonvorm voor senioren die zelfstandig willen blijven wonen, maar wel in een omgeving met voorzieningen en sociale contacten. Het idee is dat bewoners elkaar helpen. Maar de praktijk is weerbarstiger. ### De valkuil van verwachtingen Het onderzoek laat zien dat de verwachting dat vitale ouderen automatisch voor hun kwetsbare buren zorgen, niet realistisch is. Veel senioren hebben zelf te maken met gezondheidsproblemen of mantelzorgtaken voor hun partner. Ze hebben simpelweg niet de energie of tijd om ook nog voor anderen te zorgen. - **Te veel druk:** Wanneer er te veel nadruk ligt op informele zorg, voelen bewoners zich verplicht om te helpen, ook als ze dat niet kunnen. - **Gemeenschapsopbouw lijdt eronder:** De focus op zorgplicht kan ten koste gaan van echte sociale verbinding. Mensen worden buren uit plicht, niet uit vriendschap. - **Kwetsbare ouderen raken geïsoleerd:** Als de verwachtingen niet worden waargemaakt, kunnen kwetsbare bewoners zich nog eenzamer voelen. ### Wat werkt dan wel? Het onderzoek benadrukt dat gemeenschapsopbouw tijd en ruimte nodig heeft. Het gaat niet om het afdwingen van zorg, maar om het creëren van een omgeving waar mensen elkaar op een natuurlijke manier leren kennen. **Tip:** Organiseer laagdrempelige activiteiten zoals een wekelijkse koffieochtend of een wandelgroep. Zo ontstaat er vanzelf contact, zonder dat er direct een zorgplicht aan vastzit. ### De rol van professionele zorg Het is belangrijk om te erkennen dat informele zorg een aanvulling is op professionele zorg, niet een vervanging. Ouderen die thuis wonen, hebben vaak behoefte aan ondersteuning van thuiszorg of een persoonlijk alarmsysteem. - **Persoonlijk alarm:** Dit geeft senioren de vrijheid om zelfstandig te blijven, met de zekerheid dat er hulp is bij een val of noodgeval. - **Professionele zorg:** Blijf investeren in thuiszorg en andere professionele diensten, zodat de druk op informele zorg niet te groot wordt. ### Conclusie Het onderzoek van het Ben Sajet Centrum en de Hogeschool van Amsterdam maakt duidelijk dat mantelzorg niet kan worden afgedwongen. Het werkt averechts. In plaats van te hameren op informele zorg, moeten we inzetten op echte gemeenschapsopbouw en professionele ondersteuning. Alleen zo kunnen senioren veilig en gelukkig oud worden, in een omgeving waar ze zich thuis voelen.