Waarom mantelzorg verplichten in seniorenflats averechts werkt

Margriet Bos · 2026-07-23

### De mythe van de zorgzame flat De verwachting dat vitale ouderen in een Lang Leven Thuisflat automatisch voor hun kwetsbare buren zorgen, is romantisch wensdenken. Dat blijkt uit onderzoek van het Ben Sajet Centrum en de Hogeschool van Amsterdam. “Hameren op informele zorg staat gemeenschapsopbouw in de weg”, vertelt onderzoeker Jante Schmidt. Het klinkt mooi: een flat vol senioren die elkaar helpen. Maar de realiteit is weerbarstiger. ### Waarom het misgaat Het idee dat ouderen spontaan mantelzorg gaan verlenen, gaat voorbij aan een paar belangrijke punten. Ten eerste hebben vitale ouderen vaak al een vol leven. Ze reizen, passen op kleinkinderen of hebben zelf gezondheidsklachten. Ze zijn niet per se op zoek naar een zorgtaak. Ten tweede werkt gedwongen zorg averechts. Het zorgt voor weerstand in plaats van verbondenheid. - Ouderen voelen zich opgezadeld met verantwoordelijkheid - Er ontstaat een wij-zij gevoel tussen bewoners - Kwetsbare bewoners durven geen hulp te vragen ### Wat werkt dan wel? Onderzoekers adviseren een andere aanpak. Bouw eerst een echte gemeenschap, zonder druk. Organiseer informele activiteiten zoals een wekelijkse koffieochtend of een wandelclub. Pas daarna ontstaat vanzelf ruimte voor onderlinge zorg. “Als je focust op gemeenschapsopbouw, volgt informele zorg vanzelf”, zegt Schmidt. Het draait om verbinding, niet om verplichting. ### De rol van technologie In plaats van te rekenen op mantelzorg, kunnen seniorenflats ook inzetten op slimme technologie. Denk aan een persoonlijk alarm dat direct hulp inschakelt bij een val. Of een spraakgestuurd systeem dat contact legt met een centrale post. Dit ontlast zowel vitale als kwetsbare bewoners. Het geeft iedereen rust. - Persoonlijke alarmen met GPS voor buiten - Automatische valdetectie in woningen - Spraakassistenten voor dagelijkse steun ### Conclusie Mantelzorg afdwingen in Lang Leven Thuisflats is niet alleen onrealistisch, het werkt averechts. Het belemmert echte gemeenschapsopbouw. Beter is het om te investeren in verbinding en technologie. Zo ontstaat een omgeving waar zorg vanzelfsprekend is, maar nooit een verplichting.