Waarom mantelzorg verplichten in seniorenflats averechts werkt

Margriet Bos · 2026-07-23

Het klinkt mooi: vitale ouderen die in een Lang Leven Thuisflat automatisch voor hun kwetsbare buren zorgen. Maar de realiteit is anders. Uit onderzoek van het Ben Sajet Centrum en de Hogeschool van Amsterdam blijkt dat deze verwachting niet alleen naïef is, maar ook schadelijk kan zijn. Onderzoeker Jante Schmidt zegt daarover: "Hameren op informele zorg staat gemeenschapsopbouw in de weg." ### De mythe van de zorgzame gemeenschap We willen graag geloven dat een groep actieve senioren vanzelf een hechte gemeenschap vormt. Maar dat is romantisch wensdenken. Mensen zijn geen robots. Ze hebben hun eigen leven, hun eigen problemen en hun eigen grenzen. Verwachten dat ze zomaar voor elkaar gaan zorgen, legt onnodige druk op. - Veel senioren hebben zelf gezondheidsklachten - Ze zijn vaak al druk met hun eigen sociale leven - Niet iedereen voelt zich geroepen tot zorgtaken ### Wat werkt wel? In plaats van mantelzorg af te dwingen, kun je beter kijken naar wat wél werkt. Gemeenschapsopbouw begint met vrijwilligheid en wederzijds respect. Mensen helpen elkaar omdat ze dat willen, niet omdat het moet. - Organiseer laagdrempelige activiteiten - Creëer mogelijkheden voor spontane ontmoetingen - Stimuleer eigen initiatief van bewoners ### De rol van professionals Het is niet de bedoeling dat senioren volledig op elkaar worden aangewezen. Professionele zorg blijft nodig. Een persoonlijk alarm kan bijvoorbeeld een uitkomst zijn voor wie zich onzeker voelt. Het biedt een directe lijn naar hulp, zonder dat je buren hoeft te belasten. - Persoonlijk alarm geeft gemoedsrust - Het is eenvoudig in gebruik - Het werkt ook voor wie alleen woont ### Conclusie De conclusie is helder: mantelzorg afdwingen werkt niet. Het leidt tot frustratie en kan gemeenschapsopbouw zelfs in de weg staan. Beter is het om te investeren in echte verbinding en praktische oplossingen zoals een persoonlijk alarm. Zo blijven senioren langer zelfstandig, zonder dat ze het gevoel hebben dat ze moeten.