Waarom mantelzorg verplichten in seniorenflats averechts werkt

Margriet Bos · 2026-07-23

Het idee klinkt mooi: vitale ouderen in een Lang Leven Thuisflat die automatisch voor hun kwetsbare buren zorgen. Maar uit onderzoek van het Ben Sajet Centrum en de Hogeschool van Amsterdam blijkt dat dit romantisch wensdenken is. Het verplichten van mantelzorg werkt namelijk averechts. ### De harde realiteit van verplichte zorg Onderzoeker Jante Schmidt legt uit waarom het gedwongen opleggen van informele zorg gemeenschapsopbouw in de weg staat. "Hameren op informele zorg staat gemeenschapsopbouw in de weg", vertelt Schmidt. Mensen voelen zich niet vrijwillig betrokken, maar eerder onder druk gezet. ### Wat is een Lang Leven Thuisflat? Een Lang Leven Thuisflat is een woonvorm voor senioren waarbij zelfstandig wonen centraal staat. Het idee is dat bewoners elkaar ondersteunen, zodat professionele zorg minder nodig is. Maar de praktijk wijst anders uit. - **Natuurlijke betrokkenheid vs. verplichting**: Wanneer zorg wordt opgelegd, verdwijnt de spontaniteit. - **Verschillende behoeften**: Niet iedere oudere is even vitaal of heeft dezelfde wensen. - **Sociale structuren**: Gemeenschapsopbouw vraagt om tijd en vrijwilligheid, niet om dwang. ### Waarom dit belangrijk is voor senioren en mantelzorgers Voor professionals in de ouderenzorg is dit een belangrijke les. Het stimuleren van mantelzorg moet gaan over het creëren van een omgeving waarin zorg vanzelfsprekend is, niet over het afdwingen ervan. Dit onderzoek laat zien dat een andere aanpak nodig is. ### Tips voor het bevorderen van echte gemeenschapszorg 1. **Creëer ontmoetingsplekken** waar bewoners elkaar op een natuurlijke manier leren kennen. 2. **Organiseer laagdrempelige activiteiten** zoals een wekelijkse koffieochtend of wandelgroep. 3. **Bied ondersteuning aan mantelzorgers** zonder verwachtingen, bijvoorbeeld via een vrijwilligerspool. 4. **Luister naar bewoners** en hun wensen, in plaats van een model op te leggen. ### Conclusie Het onderzoek van het Ben Sajet Centrum en de Hogeschool van Amsterdam toont aan dat mantelzorg niet kan worden afgedwongen. Voor een succesvolle gemeenschapsopbouw in seniorenflats is het essentieel om te vertrouwen op vrijwillige betrokkenheid en natuurlijke sociale structuren. Alleen dan ontstaat er een omgeving waarin zorg voor elkaar vanzelfsprekend is.