Waarom mantelzorg verplichten in Lang Leven Thuisflats averechts werkt

Margriet Bos · 2026-07-23

Het idee dat vitale ouderen in een zogenoemde Lang Leven Thuisflat vanzelf voor hun kwetsbare buren zorgen, klinkt mooi. Maar de praktijk is weerbarstiger. Uit onderzoek van het Ben Sajet Centrum en de Hogeschool van Amsterdam blijkt dat deze verwachting vooral romantisch wensdenken is. Onderzoeker Jante Schmidt zegt het treffend: "Hameren op informele zorg staat gemeenschapsopbouw in de weg." ### De realiteit van informele zorg Het uitgangspunt van een Lang Leven Thuisflat is simpel: oudere bewoners wonen zelfstandig, maar met gedeelde voorzieningen en een gemeenschappelijke ruimte. Het idee is dat ze elkaar helpen waar nodig. Maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Veel vitale ouderen hebben zelf al een vol leven. Ze hebben hobby's, familieverplichtingen of gewoonweg geen zin om de rol van mantelzorger op zich te nemen. - Mensen voelen zich snel overvraagd. - Verplichte zorg voelt als een last, niet als een cadeau. - Echte gemeenschapszin ontstaat van binnenuit, niet door opgelegde regels. ### Wat werkt dan wel? Volgens Schmidt is het belangrijk om gemeenschapsopbouw niet te forceren. In plaats van te hameren op informele zorg, kun je beter inzetten op vrijwillige initiatieven. Denk aan een wekelijkse koffieochtend waar bewoners elkaar leren kennen. Of een klussendienst die door bewoners zelf wordt gerund. Het gaat om verbinding, niet om verplichting. > "Gemeenschap ontstaat wanneer mensen zich gewaardeerd voelen, niet wanneer ze zich verplicht voelen." – Jante Schmidt ### De rol van technologie Interessant is dat technologie hier een helpende hand kan bieden. Persoonlijke alarmen bijvoorbeeld, die ouderen zelfstandig kunnen gebruiken zonder dat ze een beroep hoeven te doen op hun buren. Een alarmknop om de pols of een valdetectiesysteem geeft niet alleen veiligheid, maar ook rust. Het haalt de druk weg van de informele zorg. - Valdetectie: automatische melding bij een val. - GPS-tracking: voor ouderen met dementie. - Spraakgestuurde alarmen: eenvoudig in gebruik. ### Conclusie Het onderzoek van het Ben Sajet Centrum en de Hogeschool van Amsterdam laat zien dat we anders moeten denken over gemeenschapszorg. Verplichtingen werken averechts. In plaats daarvan moeten we ruimte geven aan vrijwilligheid en slimme oplossingen zoals persoonlijke alarmen. Zo blijft de zorg menselijk en behapbaar.