Waarom mantelzorg afdwingen in seniorenflats averechts werkt

Margriet Bos · 2026-07-23

De verwachting dat vitale ouderen in een Lang Leven Thuisflat automatisch voor hun kwetsbare buren zorgen, is romantisch wensdenken. Dat blijkt uit onderzoek van het Ben Sajet Centrum en de Hogeschool van Amsterdam. "Hameren op informele zorg staat gemeenschapsopbouw in de weg", vertelt onderzoeker Jante Schmidt. ### De misvatting van automatische mantelzorg Het idee klinkt mooi: zet een groep vitale senioren bij elkaar in een flat en ze zorgen vanzelf voor elkaar. Maar de realiteit is anders. Uit het onderzoek blijkt dat deze verwachting vaak leidt tot teleurstelling en frustratie. Bewoners voelen zich opgezadeld met een verantwoordelijkheid die ze niet hebben gekozen. - Bewoners willen graag sociale contacten, maar niet als verplichte zorg. - Druk vanuit de organisatie werkt averechts en remt spontane initiatieven. - Kwetsbare ouderen voelen zich soms een last in plaats van gewaardeerd. ### Wat werkt dan wel? Volgens Schmidt draait het om vrijwilligheid en echte gemeenschapsvorming. Als bewoners zelf mogen kiezen hoe ze bijdragen, ontstaat er vanzelf een netwerk van onderlinge steun. Denk aan: - Een kopje koffie drinken zonder verplichtingen. - Samen een wandeling maken in de buurt. - Een praatje bij de lift zonder dat het meteen over zorg gaat. ### De rol van technologie In plaats van mantelzorg af te dwingen, kunnen we technologie inzetten om ouderen te ondersteunen. Persoonlijke alarmen bijvoorbeeld geven bewoners de vrijheid om zelfstandig te blijven wonen, terwijl ze weten dat hulp binnen handbereik is. Dit verlaagt de druk op informele zorgverleners en versterkt het gevoel van veiligheid. "Technologie is geen vervanging van menselijk contact, maar een aanvulling", zegt Schmidt. "Het geeft mensen de ruimte om op hun eigen manier zorg te dragen voor elkaar." ### Conclusie Het onderzoek maakt duidelijk dat mantelzorg niet afgedwongen kan worden. Het moet groeien vanuit echte verbinding en vrijwilligheid. Voor zorgprofessionals en beleidsmakers is de boodschap: investeer in gemeenschapsopbouw, niet in verplichtingen. En gebruik technologie om de juiste balans te vinden tussen zelfstandigheid en ondersteuning.