Waarom mantelzorg afdwingen in Lang Leven Thuisflats niet werkt

Margriet Bos · 2026-07-23

Het idee dat vitale ouderen in een Lang Leven Thuisflat automatisch voor hun kwetsbare buren zorgen, klinkt mooi. Maar het is romantisch wensdenken. Dat blijkt uit onderzoek van het Ben Sajet Centrum en de Hogeschool van Amsterdam. Onderzoeker Jante Schmidt zegt: "Hameren op informele zorg staat gemeenschapsopbouw in de weg." ### De realiteit van informele zorg Veel senioren willen best helpen, maar ze hebben ook hun eigen leven. Ze zijn niet per se op zoek naar een zorgrol. Als je die verwachting oplegt, voelen ze zich onder druk gezet. Dat leidt tot weerstand, niet tot meer betrokkenheid. Het is een misvatting dat een fysieke nabijheid automatisch leidt tot zorgzaamheid. - Mensen hebben grenzen aan wat ze kunnen geven - Vrijwillige zorg werkt beter dan verplichte zorg - Gemeenschapsopbouw vraagt om tijd en vertrouwen ### Wat werkt wel? In plaats van te hameren op zorgtaken, kun je beter inzetten op verbinding. Denk aan gedeelde activiteiten zoals een koffieochtend of een tuinproject. Dat bouwt relaties op zonder dat iemand zich verplicht voelt. Pas als mensen elkaar echt kennen, ontstaat er ruimte voor spontane hulp. Onderzoekers adviseren om te investeren in sociale structuren. Dat kost tijd, maar het levert meer op dan een top-down benadering. Het gaat om het creëren van een omgeving waarin zorg vanzelf kan groeien. ### De rol van technologie Voor kwetsbare ouderen is het belangrijk dat ze zich veilig voelen. Persoonlijke alarmsystemen kunnen daarbij helpen. Ze geven een gevoel van zekerheid zonder dat iemand constant hoeft op te letten. Dat is een praktische oplossing die past bij de wensen van veel senioren. - Alarmsystemen zijn discreet en makkelijk te gebruiken - Ze bieden directe hulp in noodgevallen - Ze verminderen de druk op informele zorgverleners ### Samenwerken voor een betere toekomst De conclusie is duidelijk: mantelzorg afdwingen werkt averechts. Het is beter om te vertrouwen op natuurlijke verbindingen en praktische ondersteuning. Gemeenschappen bouwen zich niet op door regels, maar door echte interactie. Laten we daarom inzetten op wat echt werkt: ruimte geven, niet opleggen. Dit onderzoek laat zien dat we anders moeten denken over zorg in wooncomplexen. Het is een les voor beleidsmakers, zorgprofessionals en iedereen die betrokken is bij senioren. Samen kunnen we een omgeving creëren waarin zorg en gemeenschap hand in hand gaan.