Waarom mantelzorg afdwingen in Lang Leven Thuisflats juist averechts werkt

Margriet Bos · 2026-07-23

Het idee dat vitale ouderen in een Lang Leven Thuisflat vanzelf voor hun kwetsbare buren zorgen, klinkt mooi. Maar de praktijk is weerbarstiger. Uit onderzoek van het Ben Sajet Centrum en de Hogeschool van Amsterdam blijkt dat deze verwachting niet alleen onrealistisch is, maar ook averechts kan werken. Onderzoeker Jante Schmidt zegt het treffend: "Hameren op informele zorg staat gemeenschapsopbouw in de weg." Met andere woorden: als we te veel druk leggen op mantelzorg, kunnen we juist de onderlinge verbondenheid beschadigen die we zo graag willen zien. ### Wat is een Lang Leven Thuisflat? Een Lang Leven Thuisflat is een woonvorm waarbij senioren zelfstandig wonen in een appartementencomplex, vaak met gedeelde voorzieningen. Het idee is dat bewoners elkaar ondersteunen en een hechte gemeenschap vormen. Maar uit het onderzoek blijkt dat dit niet vanzelf gebeurt. De onderzoekers ontdekten dat de verwachting dat vitale ouderen automatisch voor hun kwetsbare buren zorgen, leidt tot teleurstelling en frustratie. Bewoners voelen zich soms opgezadeld met verantwoordelijkheden die ze niet hebben gekozen. ### Waarom werkt het niet? Er zijn verschillende redenen waarom mantelzorg afdwingen niet werkt: - **Vrijwilligheid ontbreekt**: Mantelzorg gedijt bij vrijwilligheid. Als het een verplichting wordt, voelen mensen zich onder druk gezet. - **Verschillende behoeften**: Niet elke vitale oudere heeft de energie of tijd om voor anderen te zorgen. Iedereen heeft zijn eigen leven en prioriteiten. - **Gebrek aan training**: Zorgen voor een kwetsbaar persoon vereist vaak specifieke kennis en vaardigheden. Zonder ondersteuning kan dit overweldigend zijn. ### Wat werkt dan wel? In plaats van mantelzorg af te dwingen, is het beter om te investeren in gemeenschapsopbouw. Dit betekent: - **Creëer een cultuur van wederkerigheid**: Moedig bewoners aan om elkaar te helpen op een manier die bij hen past, zonder verwachtingen. - **Bied ondersteuning**: Zorg voor professionele begeleiding en training voor wie wil helpen. - **Respecteer grenzen**: Niet iedereen wil of kan mantelzorger zijn. Dat is oké. ### De rol van technologie Voor senioren die wel ondersteuning nodig hebben, maar geen beroep kunnen doen op buren, kan technologie een uitkomst bieden. Denk aan persoonlijke alarmsystemen die direct hulp inschakelen bij een val of noodgeval. Deze systemen geven zowel de gebruiker als de familie een gerust gevoel. ### Conclusie Het onderzoek van het Ben Sajet Centrum en de Hogeschool van Amsterdam laat zien dat we anders moeten denken over mantelzorg in Lang Leven Thuisflats. Het gaat niet om het afdwingen van zorg, maar om het creëren van een omgeving waarin zorg en verbondenheid vanzelf kunnen groeien. Alleen dan kunnen deze woonvormen echt floreren.