Waarom mantelzorg afdwingen in Lang Leven Thuisflats juist averechts werkt

Margriet Bos · 2026-07-23

De gedachte dat vitale ouderen in een Lang Leven Thuisflat vanzelf voor hun kwetsbare buren zorgen, klinkt mooi. Maar de praktijk is weerbarstiger. Onderzoek van het Ben Sajet Centrum en de Hogeschool van Amsterdam laat zien dat dit idee vooral romantisch wensdenken is. Onderzoeker Jante Schmidt zegt: "Hameren op informele zorg staat gemeenschapsopbouw in de weg." ### De valkuil van verwachtingen We willen allemaal dat ouderen langer zelfstandig kunnen wonen. Lang Leven Thuisflats zijn daar een mooi voorbeeld van. Ze bieden een veilige omgeving met gedeelde voorzieningen. Maar het probleem ontstaat wanneer we verwachten dat bewoners automatisch voor elkaar zorgen. Dat is niet realistisch. Mensen hebben hun eigen leven, gezondheidsproblemen en beperkingen. Ze zijn geen professionele zorgverleners. - Vitale ouderen hebben vaak zelf al een volle agenda. - Niet iedereen voelt zich geroepen tot zorgtaken. - Sommigen hebben fysieke of mentale beperkingen die hen belemmeren. ### Wat werkt dan wel? Gemeenschapsopbouw vraagt om een andere aanpak. Het begint met vrijwilligheid en wederkerigheid. Dwingen werkt niet, maar het creëren van kansen wel. Denk aan: - Gezamenlijke activiteiten organiseren. - Laagdrempelige ontmoetingsplekken inrichten. - Professionele ondersteuning bieden bij het opzetten van informele zorgnetwerken. Uit het onderzoek blijkt dat bewoners meer geneigd zijn elkaar te helpen als ze zich gewaardeerd voelen en niet onder druk worden gezet. Het gaat om een cultuur van samenhorigheid, niet om verplichtingen. ### De rol van professionals Zorgprofessionals kunnen een sleutelrol spelen. Zij kunnen signaleren waar behoefte aan is en ondersteuning bieden zonder de regie over te nemen. Het is een delicate balans tussen faciliteren en overnemen. "Het gaat erom dat je mensen in hun kracht zet", zegt Schmidt. "Niet dat je ze oplegt wat ze moeten doen." ### Praktische tips voor mantelzorgers Als je zelf mantelzorger bent of overweegt dit te worden, zijn hier een paar tips: - **Begin klein**: Bied hulp aan bij een specifieke taak, zoals boodschappen doen. - **Communiceer duidelijk**: Spreek af wat je wel en niet kunt doen. - **Zoek steun**: Sluit je aan bij een mantelzorgondersteuningsgroep. - **Neem rust**: Zorg goed voor jezelf, anders kun je niet voor een ander zorgen. ### Conclusie Mantelzorg afdwingen werkt niet. Het leidt tot weerstand en frustratie. In plaats daarvan moeten we inzetten op vrijwillige, ondersteunde gemeenschapsopbouw. Dat vraagt om geduld, maatwerk en professionele begeleiding. Alleen dan kunnen Lang Leven Thuisflats echt een succes worden.