Waarom de lichte ggz de zware zorg niet kan vervangen

Margriet Bos · 2026-08-17

De discussie over de inzet van lichte geestelijke gezondheidszorg is al jaren een heet hangijzer. De gedachte was simpel: door vroeg in te grijpen met lichte hulp, voorkom je dat mensen uiteindelijk in de zware ggz terechtkomen. Maar klopt dat eigenlijk wel? Hoogleraar Patrick Jeurissen trekt die aanname nu openlijk in twijfel. Volgens hem moeten we die dogma's loslaten en weer meer tijd en geld steken in de zware ggz. Dat zou de wachtlijsten kunnen verkorten. Maar wat betekent dat concreet voor de zorg in Nederland? ### De mythe van lichte zorg Jarenlang was het beleid erop gericht om mensen met psychische klachten zo snel mogelijk lichte hulp te bieden. Denk aan online modules, kortdurende gesprekken bij de praktijkondersteuner of groepstrainingen. Het idee daarachter was logisch: hoe eerder je ingrijpt, hoe minder zwaar de zorg later hoeft te zijn. Alleen blijkt dat in de praktijk lang niet altijd te werken. Uit onderzoek en ervaringen van zorgprofessionals komt steeds vaker naar voren dat lichte zorg niet automatisch leidt tot minder zware zorg. Sommige mensen hebben gewoon direct intensieve behandeling nodig. Door hen eerst door een licht traject te laten gaan, verlies je kostbare tijd. Dat betekent niet dat lichte zorg nutteloos is. Voor veel mensen met milde klachten is het juist heel effectief. Maar het is geen wondermiddel dat alle problemen kan voorkomen. En dat besef begint nu langzaam door te dringen. ### De visie van Patrick Jeurissen Patrick Jeurissen is hoogleraar aan het Radboudumc en heeft zich jarenlang beziggehouden met de financiering en organisatie van de zorg. Zijn boodschap is helder: we moeten stoppen met het idee dat lichte zorg altijd de oplossing is. In plaats daarvan moeten we investeren in de zware ggz, zodat mensen die dat echt nodig hebben sneller geholpen kunnen worden. Zijn voorstel zou kunnen leiden tot kortere wachtlijsten. Want laten we eerlijk zijn: de wachtlijsten in de ggz zijn op dit moment schrikbarend lang. Mensen met ernstige psychische problemen wachten soms maanden op behandeling. Dat heeft enorme gevolgen voor hun levenskwaliteit, maar ook voor hun omgeving. Door meer capaciteit te creëren in de zware ggz, kunnen we die mensen sneller de juiste zorg bieden. Jeurissen pleit daarom voor een herverdeling van middelen. Dat klinkt misschien ingrijpend, maar het is misschien wel noodzakelijk om de zorg toekomstbestendig te maken. ### Wat betekent dit voor de praktijk? Als we de koers wijzigen, heeft dat directe gevolgen voor zorgverleners en patiënten. Een paar dingen om in de gaten te houden: - **Meer budget voor specialistische teams**: behandelteams voor complexe problemen krijgen meer ruimte om mensen intensief te begeleiden. - **Andere triage**: de toegang tot de ggz moet beter worden beoordeeld, zodat mensen direct op de juiste plek terechtkomen. - **Meer aandacht voor preventie op maat**: niet iedereen heeft dezelfde zorg nodig, dus maatwerk wordt steeds belangrijker. Dat klinkt misschien logisch, maar in de praktijk is het een flinke verandering. Zorgorganisaties moeten hun processen aanpassen en professionals moeten anders gaan samenwerken. Dat kost tijd en energie, maar de potentie is groot. ### Een lastige maar eerlijke keuze De vraag is nu: wat vinden zorgprofessionals hiervan? Want er is ook een risico. Als we te veel inzetten op zware zorg, bestaat de kans dat lichte zorg in de knel komt. En daarmee zouden we misschien weer nieuwe problemen creëren. Het is dus geen kwestie van óf het één óf het ander. Het gaat om de juiste balans. En dat is precies waarom deze discussie zo belangrijk is. We moeten durven kijken naar wat echt werkt, in plaats van vast te houden aan oude overtuigingen. Jeurissen heeft een punt. Maar de uitvoering is complex. Daarom is het goed dat er een poll is waarin zorgprofessionals hun mening kunnen geven. Want uiteindelijk gaat het om de mensen die elke dag met deze vraagstukken werken. Zij weten als geen ander wat er speelt in de praktijk. ### De stem van de professional Het is makkelijk om vanuit de wetenschap of het beleid te bepalen hoe de zorg eruit moet zien. Maar de echte ervaring zit bij de mensen die dagelijks met patiënten werken. Zij zien wat er gebeurt als iemand te lang moet wachten op hulp. Zij weten welke interventies aanslaan en welke niet. Daarom is het belangrijk dat deze poll niet alleen een theoretische oefening is. Het is een kans om de stem van de praktijk te horen. En wie weet leidt dat wel tot betere beslissingen. Niet alleen voor de zorg van morgen, maar ook voor de mensen die nu op hulp wachten. Wat is uw ervaring? Heeft u het gevoel dat lichte zorg genoeg doet, of ziet u juist dat mensen te lang in een licht traject blijven hangen? Deel uw mening en draag bij aan een zorg die beter aansluit bij de werkelijkheid.