Waarom lichte ggz de zware zorg niet altijd voorkomt

Margriet Bos · 2026-08-17

De discussie over de geestelijke gezondheidszorg (ggz) laait weer op. Jarenlang was het devies: hoe lichter de zorg, hoe beter. Maar klopt dat eigenlijk wel? Steeds meer experts betwijfelen of die aanpak echt werkt. Hoogleraar Patrick Jeurissen trekt nu hard aan de bel. Hij stelt dat de inzet van lichte geestelijke gezondheidszorg lang niet altijd voorkomt dat mensen uiteindelijk zwaardere zorg nodig hebben. Sterker nog: het kan de wachtlijsten juist langer maken. Dat is een stevige uitspraak die haaks staat op het huidige beleid. Maar is hij ook terecht? En wat betekent dit voor de praktijk? We duiken in de cijfers en de meningen. ### De kern van het probleem Het idee achter lichte zorg is logisch. Als je vroeg ingrijpt bij milde klachten, voorkom je dat ze erger worden. Denk aan online hulp, kortdurende gesprekken of groepssessies. Het klinkt goedkoop en efficiënt. Maar de werkelijkheid is weerbarstiger. Jeurissen wijst erop dat deze insteek niet altijd het gewenste effect heeft. Soms schuiven mensen juist door naar duurdere, intensievere trajecten. De lichte zorg fungeert dan als een extra stap, niet als een oplossing. Dat levert een dubbel probleem op. Patiënten wachten langer op de juiste hulp. En de zorgkosten lopen op in plaats van omlaag. Tijd en geld gaan naar behandelingen die uiteindelijk weinig opleveren. ### De cijfers spreken niet altijd in het voordeel van lichte zorg Uit onderzoek blijkt dat het beeld genuanceerd is. Een deel van de mensen met lichte klachten herstelt inderdaad snel. Maar een aanzienlijke groep heeft meer nodig dan een paar gesprekken. Neem bijvoorbeeld iemand met beginnende depressieve klachten. Een korte online cursus kan helpen. Maar als de klachten dieper zitten, schiet dat tekort. Die persoon komt vervolgens op een wachtlijst voor intensievere behandeling. Jeurissen pleit daarom voor een andere verdeling van middelen. Hij wil meer tijd en geld naar de zware ggz. Dat betekent investeren in klinieken, gespecialiseerde teams en langdurige trajecten. Het doel? Minder mensen op wachtlijsten en sneller de juiste zorg op het juiste moment. Niet per se minder zorg, maar wel effectievere zorg. ### Wat betekent dit voor zorgprofessionals? Voor professionals in de ouderenzorg en daarbuiten is dit een belangrijk signaal. Persoonlijke alarmsystemen en andere hulpmiddelen kunnen ouderen ondersteunen, maar ze vervangen geen professionele behandeling. Toch is er een parallel. Ook in de ouderenzorg zien we soms dat lichte interventies niet genoeg zijn. Een alarmknop biedt veiligheid, maar lost geen eenzaamheid of depressie op. Het is een aanvulling, geen vervanging. De oproep van Jeurissen gaat dus over meer dan geld. Het gaat over het durven erkennen dat sommige problemen complex zijn. En dat we daar niet omheen moeten werken met snelle, goedkope oplossingen. - Licht zorgaanbod is waardevol, maar niet zaligmakend - Zware ggz verdient meer aandacht en investeringen - Wachtlijsten korten vraagt om een eerlijke discussie over prioriteiten ### De poll: wat vindt u? Deze week staat er een belangrijke vraag centraal in de Zorgvisie-poll. Moet de ggz breken met het dogma dat lichte zorg erger voorkomt? Het is een vraag die zorgbestuurders, behandelaars en beleidsmakers bezighoudt. Uw mening telt. Bent u het eens met Jeurissen? Of ziet u juist kansen in preventie en vroegsignalering? Laat het weten en stem mee. De uitkomsten kunnen richting geven aan het debat. En dat is hard nodig, want de druk op de ggz blijft toenemen. Elke stem helpt om het beeld compleet te maken. ### Een eerlijke blik op de toekomst De discussie over lichte versus zware zorg is niet zwart-wit. Er zijn goede argumenten voor beide kanten. Wat we nodig hebben, is een benadering die uitgaat van de individuele patiënt. Niet elke depressie is hetzelfde. Niet elke angststoornis vraagt om dezelfde aanpak. Door beter te kijken naar wat iemand echt nodig heeft, kunnen we zorg effectiever maken. Dat vraagt om lef. Lef om te stoppen met wat niet werkt. Lef om te investeren in wat wel werkt, ook als dat duurder is. En lef om de discussie aan te gaan, ook als dat ongemakkelijk is. De oproep van Jeurissen is een startpunt. Nu is het aan ons om de volgende stap te zetten. Door te luisteren, te leren en keuzes te maken die echt het verschil maken. Dus: wat is uw mening? Deel uw visie en help mee de zorg beter te maken.