Waarom lichte ggz de wachtlijsten niet verkort (en wat dan wel?)

Margriet Bos · 2026-08-17

De geestelijke gezondheidszorg staat onder druk. Dat is geen nieuws. Maar er is wel een hardnekkig idee dat we moeten heroverwegen: dat lichte zorg automatisch voorkomt dat mensen later zwaardere zorg nodig hebben. Hoogleraar Patrick Jeurissen trekt dat dogma nu openlijk in twijfel. En dat kan grote gevolgen hebben voor de hele sector. ### Het dogma van lichte zorg Jarenlang was het beleid erop gericht om problemen vroeg aan te pakken. Hoe eerder je ingrijpt, hoe beter, zo was de gedachte. Een gesprek met de praktijkondersteuner, een korte online cursus of een paar sessies bij de eerstelijnspsycholoog. Het klinkt logisch en het voelt goed. Maar de praktijk is weerbarstiger. Uit onderzoek en ervaringen in het veld blijkt dat die lichte interventies lang niet altijd voorkomen dat iemand uiteindelijk toch in de zware ggz terechtkomt. Soms schuift iemand gewoon door naar een volgende fase, zonder dat de lichte zorg echt iets heeft opgelost. Dat is geen falen van de hulpverleners. Het is een structureel probleem. En het heeft directe gevolgen voor de wachtlijsten die al jarenlang een groot probleem vormen. ### Wat hoogleraar Patrick Jeurissen zegt Jeurissen pleit voor een andere koers. Hij stelt dat er weer meer tijd en geld naar de zware ggz moet. Niet omdat lichte zorg nutteloos is, maar omdat de balans zoek is. Wie echt acute of complexe problemen heeft, moet snel geholpen worden. Nu staan die mensen vaak maanden op een wachtlijst. De kern van zijn betoog: investeer in de zorg waar de nood het hoogst is. Daarmee verkort je de wachtlijsten en voorkom je dat mensen in een crisissituatie belanden. Dat klinkt misschien tegenstrijdig, maar het kan juist helpen om erger te voorkomen. ### De gevolgen voor de praktijk Wat betekent dit concreet? Een aantal dingen springen eruit: - Meer financiering voor gespecialiseerde teams en klinieken - Kortere wachttijden voor mensen met ernstige klachten - Minder druk op de crisisopvang, omdat er eerder plek is - Een eerlijker beeld van wat lichte zorg wel en niet kan Dat laatste is misschien wel het belangrijkste. We moeten stoppen met de schijn dat een paar gesprekken alles oplossen. Soms is dat zo, maar vaak ook niet. En dat moeten we durven uitspreken. ### Een lastige keuze Toch is het geen zwart-witverhaal. Want als je geld weghaalt bij lichte zorg, bestaat het risico dat mensen later juist meer problemen krijgen. Preventie blijft belangrijk. Maar dan moet het wel de juiste preventie zijn, gericht op mensen die er echt baat bij hebben. Het is een beleidsmatige evenwichtsoefening. En er is geen simpel antwoord. Wat wel duidelijk is: de huidige aanpak schiet tekort. De wachtlijsten blijven groeien en de druk op zorgverleners neemt toe. ### Wat vindt u? Dit is geen vraag met een makkelijk antwoord. Daarom is het juist belangrijk om erover in gesprek te gaan. Moet de overheid meer investeren in de zware ggz? Of moeten we juist vasthouden aan preventie, ook al levert dat niet altijd het gewenste resultaat op? Uw mening telt. Laat het weten en draag bij aan een bredere discussie die de zorg écht vooruit kan helpen. Want één ding is zeker: zo doorgaan is geen optie.