Waarom lichte ggz de wachtlijsten niet verkort: de visie van Jeurissen

Margriet Bos · 2026-08-17

De Nederlandse geestelijke gezondheidszorg staat onder druk. Wachtlijsten zijn lang, zorgvraag groeit en de discussie over hoe we de zorg het beste kunnen inrichten, laait steeds weer op. Een belangrijk geluid komt van hoogleraar Patrick Jeurissen. Hij stelt een fundamentele vraag: helpt al die lichte zorg eigenlijk wel om zwaardere zorg te voorkomen? Zijn antwoord is verrassend en dwingt tot nadenken. ### De aanname onder de loep Jarenlang was het dogma: hoe eerder we ingrijpen met lichte zorg, hoe minder mensen later dure, zware zorg nodig hebben. Het klinkt logisch. Een klein probleem aanpakken voordat het groot wordt, dat doet iedereen toch? Toch blijkt dit in de praktijk lang niet altijd op te gaan. Uit onderzoek en ervaringen in het veld komt een ander beeld naar voren. Jeurissen pleit daarom voor een andere koers. Hij wil dat er weer meer tijd en geld gaat naar de zware ggz. Niet omdat lichte zorg onbelangrijk is, maar omdat we te veel verwachten van wat die lichte zorg kan oplossen. De focus moet verschuiven naar de mensen die er het slechtst aan toe zijn. ### De gevolgen van de huidige aanpak De huidige inzet van lichte zorg heeft een keerzijde. Patiënten met complexe problemen moeten vaak lang wachten voordat ze de juiste hulp krijgen. En dat terwijl juist zij de zorg het hardst nodig hebben. De wachtlijsten in de gespecialiseerde ggz lopen op, met alle gevolgen van dien. - Mensen vallen langer uit op werk of school - Problemen kunnen verergeren door het wachten - De druk op de acute zorg neemt toe - Zorgverleners raken overbelast Het is een vicieuze cirkel. Door te investeren in lichte zorg, hopen we de zware zorg te ontlasten. Maar het tegenovergestelde lijkt te gebeuren. De zware zorg heeft juist meer mensen en middelen nodig om de meest kwetsbaren te helpen. ### Een roep om herprioritering De oproep van Jeurissen is duidelijk: we moeten onze prioriteiten heroverwegen. Dat betekent niet dat we lichte zorg volledig moeten afschaffen. Het betekent wel dat we eerlijk moeten kijken naar wat werkt en wat niet. Geld en tijd zijn beperkt. We moeten ze inzetten waar ze het meeste effect hebben. Stel je voor dat je een tuin hebt. Je kunt eindeloos onkruid wieden aan de randen, maar als de grond in het midden uitgeput is, heeft dat weinig zin. Zo is het ook met de ggz. We moeten eerst de grond voeden, voordat we ons druk maken over de randen. ### Wat betekent dit voor de praktijk? Voor zorgverleners en beleidsmakers is dit geen makkelijke boodschap. Het vraagt om een andere manier van denken en werken. Misschien moeten we accepteren dat sommige problemen niet met een kort traject zijn op te lossen. Dat sommige mensen langdurige, intensieve zorg nodig hebben. De discussie gaat niet over het belang van preventie. Die is onmiskenbaar. De vraag is of de huidige inzet van lichte zorg wel de juiste preventie is. Of dat we beter kunnen investeren in het versterken van de basiszorg voor mensen met ernstige psychische aandoeningen. ### Een open vraag aan u Dit is geen eenvoudige kwestie met een pasklaar antwoord. Het raakt aan persoonlijke ervaringen, professionele overtuigingen en politieke keuzes. Daarom is het belangrijk dat we hierover het gesprek voeren. Wat vindt u? Moet de ggz breken met het dogma dat lichte zorg erger voorkomt? Of ziet u juist bewijs dat het wel werkt? Uw mening telt. Of u nu zorgverlener bent, ervaringsdeskundige, beleidsmaker of gewoon geïnteresseerd burger. De toekomst van de geestelijke gezondheidszorg gaat ons allemaal aan. Door samen na te denken over de juiste balans, kunnen we werken aan een zorgstelsel dat er echt voor iedereen is. De komende periode zal uitwijzen of de oproep van Jeurissen gehoor vindt. Maar één ding is zeker: de huidige situatie vraagt om een kritische blik en de bereidheid om vastgeroeste ideeën ter discussie te stellen. Alleen zo kunnen we de zorg verbeteren voor de mensen die het nodig hebben.