Waarom lichte ggz de wachtlijsten niet oplost (en wat dan wel?)

Margriet Bos · 2026-08-17

De Nederlandse geestelijke gezondheidszorg staat al jaren onder druk. Wachtlijsten lopen op, mensen zoeken hulp en komen terecht in een systeem dat vastloopt. De oplossing leek simpel: investeer in lichte zorg om zwaardere zorg te voorkomen. Maar klopt dat eigenlijk wel? Hoogleraar Patrick Jeurissen denkt van niet. Hij stelt dat de inzet van lichte geestelijke gezondheidszorg lang niet altijd voorkomt dat mensen later zwaardere zorg nodig hebben. Sterker nog, hij pleit ervoor om weer meer tijd en geld te steken in de zware ggz. Dat zou de wachtlijsten kunnen verkorten. Maar is dat de juiste keuze? En wat betekent dit voor jou als professional in de zorg? In dit artikel duiken we dieper in de discussie. ### De kern van het probleem Jarenlang was het beleid gericht op preventie. Het idee: hoe eerder je ingrijpt, hoe beter. Lichte hulp zoals gesprekken met een praktijkondersteuner of korte trajecten bij de basis-ggz zouden erger moeten voorkomen. Het klinkt logisch, maar de praktijk is weerbarstiger. Uit onderzoek blijkt dat een groot deel van de mensen met lichte klachten ook zonder hulp herstelt. En van de mensen die wél zwaardere zorg nodig hebben, komt een aanzienlijk deel daar pas later achter. Het gevolg: dubbele trajecten, lange wachttijden en frustratie bij zowel zorgverleners als cliënten. Jeurissen trekt hieruit een opvallende conclusie. Hij vindt dat we de focus moeten verleggen. Niet meer alles inzetten op lichte zorg, maar juist investeren in de zware ggz. Daar zit de grootste winst, zegt hij. ### Waarom lichte zorg niet altijd werkt Er zijn meerdere redenen waarom lichte zorg niet altijd het gewenste effect heeft. - **Verkeerde inschatting**: Niet iedereen met lichte klachten heeft daadwerkelijk lichte zorg nodig. Soms is er meer aan de hand dan in eerste instantie lijkt. - **Vertraging**: Mensen schuiven door van lichte naar zware zorg. Dat kost tijd, terwijl snelle, intensieve hulp effectiever zou zijn. - **Capaciteit**: De zware ggz heeft te weinig personeel en middelen. Daardoor kunnen mensen niet op tijd terecht, wat hun klachten verergert. - **Focus op symptomen**: Lichte zorg richt zich vaak op het verminderen van klachten, maar pakt niet altijd de onderliggende problemen aan. Het is niet dat lichte zorg waardeloos is. Voor sommige mensen is het precies de juiste hulp. Maar het is geen garantie dat zwaardere zorg wordt voorkomen. En daar wringt de schoen. ### De visie van Jeurissen Patrick Jeurissen is hoogleraar en kent de zorgwereld van binnenuit. Zijn pleidooi is helder: stop met het dogma dat lichte zorg altijd de oplossing is. Investeer in de zware ggz, zodat mensen die echt intensieve hulp nodig hebben sneller geholpen worden. Dat betekent niet dat lichte zorg moet verdwijnen. Maar het betekent wel dat we eerlijk moeten kijken naar wat werkt en wat niet. Als lichte zorg geen zwaardere zorg voorkomt, waarom blijven we er dan zoveel geld in steken? Jeurissen verwijst naar cijfers die laten zien dat de wachtlijsten in de zware ggz alleen maar toenemen. Mensen met ernstige psychische problemen wachten soms maanden op behandeling. Dat heeft grote gevolgen voor hun leven en voor de samenleving als geheel. ### Wat betekent dit voor de praktijk? Voor jou als professional in de zorg is dit een relevante discussie. Het raakt namelijk aan de manier waarop je werkt. Moet je vaker doorverwijzen naar zware zorg? Of juist vaker zelf aan de slag met lichte interventies? Een paar overwegingen: - **Kijk naar de ernst van de klachten**: Snel ingrijpen is goed, maar alleen als de zorg past bij de behoefte. - **Wees eerlijk over wachttijden**: Vertel cliënten wat ze kunnen verwachten, ook als dat betekent dat ze langer moeten wachten op zware zorg. - **Blijf in gesprek**: De discussie over de inrichting van de ggz is nog lang niet beslecht. Jouw ervaringen uit de praktijk zijn daarbij essentieel. ### De poll van deze week Wat vind jij? Moet er meer geld naar de zware ggz, of blijf je geloven in de kracht van lichte zorg? Laat het weten in de Zorgvisie-poll van deze week. Jouw stem telt mee in het debat dat de toekomst van de ggz bepaalt. Het is een complex vraagstuk zonder makkelijke antwoorden. Maar één ding is duidelijk: de huidige aanpak schiet tekort. Of de oplossing nu ligt bij meer investeringen in zware zorg of bij een slimmere inzet van lichte zorg, er moet iets veranderen. De wachtlijsten zijn te lang en de mensen die hulp nodig hebben, verdienen beter.