Waarom de lichte ggz de wachtlijsten niet korter maakt

Margriet Bos · 2026-08-17

De discussie over de geestelijke gezondheidszorg is al jaren verhit. Aan de ene kant hoor je dat we meer moeten inzetten op preventie en lichte zorg. Aan de andere kant staan de wachtlijsten voor de zware ggz zo onder druk dat mensen maanden moeten wachten op hulp. Hoogleraar Patrick Jeurissen gooit nu een knuppel in het hoenderhok. Zijn boodschap: we moeten af van het dogma dat lichte zorg altijd zwaardere zorg voorkomt. Dat klinkt misschien als een technisch debat, maar het raakt gewoon jouw dagelijkse praktijk. Of je nu werkt in de ouderenzorg, thuiszorg of als zelfstandig begeleider, je ziet dagelijks wat er gebeurt als mensen niet op tijd de juiste zorg krijgen. En dat is precies waar Jeurissen op wijst. ### Het dogma dat niet klopt Jarenlang was het uitgangspunt simpel: hoe eerder je ingrijpt met lichte hulp, hoe minder vaak iemand later zware zorg nodig heeft. Dat klinkt logisch, maar de werkelijkheid is weerbarstiger. Uit onderzoek blijkt dat lichte interventies lang niet altijd voorkomen dat iemand uiteindelijk toch in de zware ggz terechtkomt. Dat betekent niet dat lichte zorg waardeloos is. Integendeel. Maar het betekent wel dat we eerlijk moeten durven kijken naar wat het oplevert. En dat we moeten stoppen met doen alsof elke euro die naar preventie gaat, automatisch een euro bespaart op de zware zorg. ### Meer tijd en geld naar de zware ggz Jeurissen pleit daarom voor een herverdeling. Zijn voorstel: haal geld en capaciteit weg bij de lichte zorg en investeer dat in de zware ggz. Daar liggen de wachtlijsten het langst en daar is de nood het hoogst. Mensen met ernstige psychiatrische problemen wachten nu soms meer dan een jaar op behandeling. Dat is niet alleen schrijnend, het is ook duur, omdat mensen in de tussentijd vaker een beroep doen op spoedzorg of crisisopvang. Het is een stevige stelling, en niet iedereen zal het ermee eens zijn. Toch is het de moeite waard om erover na te denken. Want wat is uiteindelijk het doel? Dat mensen zo snel mogelijk de juiste zorg krijgen. Niet dat ze zo lang mogelijk in een lichter traject blijven hangen omdat dat nu eenmaal het beleid is. ### Wat betekent dit voor de ouderenzorg? Voor ons vakgebied, de zorg voor senioren, is dit onderwerp extra relevant. Ouderen met psychische klachten worden vaak eerst gezien door de huisarts of de thuiszorg. Die verwijzen door naar lichte ondersteuning, zoals gesprekken bij de praktijkondersteuner of een kortdurende behandeling. Maar als die klachten complexer blijken, bijvoorbeeld door dementie of depressie in combinatie met lichamelijke beperkingen, dan is er ineens veel meer nodig. En juist daar knelt het. Want de zware ggz heeft onvoldoende capaciteit voor ouderen met complexe problematiek. Het gevolg is dat ze tussen wal en schip vallen. Ze krijgen niet de lichte zorg die ze nodig hebben, maar ook niet de zware zorg die ze eigenlijk verdienen. ### De poll van deze week Daarom is het goed dat Zorgvisie deze vraag centraal stelt. Moeten we echt breken met het idee dat lichte zorg altijd erger voorkomt? En moeten we de middelen anders verdelen? - Vind jij dat de zware ggz voorrang moet krijgen? - Of ben je juist bang dat we dan de preventie verwaarlozen? - En hoe zie jij dit in jouw dagelijkse werk? Het zijn geen makkelijke vragen. Maar ze verdienen wel een eerlijk antwoord. Want uiteindelijk gaat het niet om budgetten of beleidslijnen. Het gaat om mensen die wachten op hulp. En die wachten is te lang. ### Jouw stem telt De poll van deze week is een kans om jouw mening te laten horen. Niet als anonieme invuller, maar als professional die dagelijks ziet wat er speelt. Jouw ervaring is waardevol, juist omdat die verder gaat dan cijfers en modellen. Dus lees het verhaal van Jeurissen, vorm je eigen mening en laat van je horen. Of je nu denkt dat hij gelijk heeft of niet, het is goed dat deze discussie gevoerd wordt. Want alleen door kritisch te blijven kijken naar onze zorg, kunnen we die echt verbeteren. En daar gaat het uiteindelijk om.