Waarom lichte ggz de zware zorg niet altijd voorkomt

Margriet Bos · 2026-08-17

De Nederlandse geestelijke gezondheidszorg staat onder druk. Wachtlijsten lopen op, zorgvraag stijgt en het debat over de beste aanpak laait steeds weer op. Een opvallende stem in dat debat is die van hoogleraar Patrick Jeurissen. Zijn boodschap? Lichte zorg is niet altijd de oplossing om zwaardere zorg te voorkomen. Sterker nog: we moeten misschien wel meer investeren in de zware ggz. Dat klinkt misschien tegenstrijdig. Want was het idee niet juist dat we mensen eerder moeten helpen, met lichtere hulp, zodat ze niet in de zware zorg terechtkomen? Jeurissen zet daar vraagtekens bij. En die twijfel is niet uit de lucht gegrepen. ### De theorie achter lichte zorg Het uitgangspunt van lichte geestelijke gezondheidszorg is logisch. Hoe eerder je iemand helpt met klachten, hoe kleiner de kans dat die klachten verergeren. Denk aan kortdurende coaching, online modules of gesprekken met een praktijkondersteuner. Het klinkt bijna te mooi om waar te zijn. En dat is misschien ook wel zo. Want wat blijkt in de praktijk? De inzet van lichte zorg leidt lang niet altijd tot minder inzet van zware zorg. Soms schuiven mensen gewoon door naar de volgende fase, zonder dat de lichte zorg echt iets heeft opgelost. Het gevolg: dubbele kosten, dubbele wachttijd en uiteindelijk toch de zware hulp. ### De oproep van Jeurissen Volgens Patrick Jeurissen, hoogleraar aan het Radboudumc, moeten we anders gaan denken. Hij pleit ervoor om meer tijd en geld te steken in de zware ggz. Niet omdat lichte zorg waardeloos is, maar omdat de verhoudingen scheef zijn gegroeid. Zijn redenering is simpel. Als de zware zorg beter wordt georganiseerd, met kortere wachtlijsten en betere behandeling, dan lossen we de grootste problemen op. Mensen die nu maanden wachten op intensieve hulp, krijgen sneller de juiste zorg. En dat kan juist voorkomen dat ze verder achteruitgaan. ### Wat betekent dit voor de praktijk? Het is een lastige kwestie. Want niemand wil bezuinigen op preventie. Toch moeten we eerlijk durven kijken naar wat werkt en wat niet. Een paar overwegingen die in het debat vaak terugkomen: - Lichte zorg is waardevol voor milde klachten, maar niet voor complexe problematiek - De wachtlijsten in de zware ggz zorgen voor verergering van klachten - Geld dat naar lichte zorg gaat, kan niet naar de zware zorg gaan - Meer investeren in zware zorg betekent niet automatisch minder preventie Het is geen zwart-witverhaal. Maar de vraag die Jeurissen stelt, is wel belangrijk: doen we de juiste dingen met ons geld en onze tijd? ### De poll van deze week Daarom is het interessant om te horen wat u ervan vindt. Moet de ggz inderdaad breken met het dogma dat lichte zorg zwaardere zorg voorkomt? Of is dat juist een gevaarlijke ontwikkeling die we moeten tegenhouden? De meningen lopen uiteen. Sommige zorgprofessionals herkennen het beeld dat Jeurissen schetst. Zij zien in de praktijk dat mensen met complexe problemen te lang moeten wachten, terwijl er ondertussen veel energie naar lichte interventies gaat. Anderen wijzen erop dat preventie juist op de lange termijn winst oplevert, ook al is dat moeilijk te meten. ### Een eerlijke discussie Wat we nodig hebben, is een eerlijke discussie. Niet over dogma's, maar over feiten. Wat werkt echt? Waar bereiken we de meeste gezondheidswinst? En hoe zorgen we dat mensen met ernstige psychische klachten niet in de kou blijven staan? Die discussie begint bij het erkennen dat het huidige systeem niet perfect is. Er zitten goede kanten aan, maar er zijn ook blinde vlekken. En juist die blinde vlekken kunnen we alleen blootleggen als we bereid zijn kritisch naar onszelf te kijken. ### Uw stem telt Daarom is de poll van deze week zo belangrijk. Het is een kans om uw mening te geven over een onderwerp dat veel zorgprofessionals bezighoudt. Bent u het eens met Jeurissen? Of ziet u het anders? Laat uw stem horen en draag bij aan het debat. De komende jaren zullen we keuzes moeten maken over de inrichting van de ggz. Keuzes die gevolgen hebben voor patiënten, zorgverleners en de samenleving als geheel. Door nu mee te praten, helpt u mee om die keuzes beter te maken. En dat is iets waar we allemaal baat bij hebben.