Waarom lichte ggz de wachtlijsten niet oplost (en wat dan wel?)

Margriet Bos · 2026-08-17

Je zou denken dat iemand met lichte psychische klachten snel geholpen wordt, en dat daarmee zwaardere zorg later voorkomen wordt. Maar is dat wel zo? Hoogleraar Patrick Jeurissen trekt dat idee nu openlijk in twijfel. En zijn boodschap is confronterend: we moeten weer meer tijd en geld steken in de zware ggz, in plaats van alles in te zetten op lichte zorg. Dat klinkt misschien tegenstrijdig. Want is vroeg ingrijpen niet juist de beste manier om problemen te voorkomen? Toch blijkt de praktijk weerbarstiger. Lichte hulp leidt lang niet altijd tot minder zware zorg. Sterker nog, het kan er zelfs voor zorgen dat mensen langer in het systeem blijven rondhangen zonder dat ze echt vooruitgaan. ### De kern van het probleem Jeurissen stelt dat de focus op lichte zorg ons blind maakt voor wat er echt nodig is. Veel mensen met ernstige psychiatrische problemen wachten te lang op de juiste behandeling. Ondertussen worden ze van het kastje naar de muur gestuurd. Dat is niet alleen frustrerend, maar ook schadelijk voor hun herstel. De wachtlijsten in de gespecialiseerde ggz zijn inmiddels zo lang dat mensen soms maanden moeten wachten. En dat terwijl er juist bij zware problematiek snel gehandeld moet worden. Hoe langer iemand wacht, hoe moeilijker het herstel vaak wordt. Dat is een vicieuze cirkel die we moeten doorbreken. ### Waarom lichte zorg niet altijd werkt Er zijn verschillende redenen waarom lichte zorg niet automatisch zwaardere zorg voorkomt: - **Verkeerde diagnose**: Lichte klachten kunnen een voorbode zijn van iets ernstigers. Zonder goed onderzoek wordt dat gemist. - **Te korte behandelingen**: Een paar gesprekken lossen vaak niet de onderliggende problemen op. Mensen vallen terug en hebben dan alsnog zware zorg nodig. - **Gebrek aan doorstroming**: Doordat lichte zorg veel capaciteit opslokt, blijft er te weinig ruimte over voor mensen die acuut hulp nodig hebben. - **Onrealistische verwachtingen**: Niet elke psychische klacht is met lichte zorg op te lossen. Soms is er gewoon intensieve behandeling nodig. Dat betekent niet dat lichte zorg waardeloos is. Integendeel. Maar we moeten eerlijk zijn over wat het wel en niet kan. En daar moet het beleid op aangepast worden. ### Meer geld naar de zware ggz Jeurissen pleit daarom voor een herverdeling van middelen. Niet alles naar preventie en lichte zorg, maar ook substantieel meer naar de specialistische kant. Dat zou de wachtlijsten kunnen verkorten en mensen sneller de juiste hulp kunnen bieden. Het klinkt logisch, maar in de praktijk is het een lastige politieke boodschap. Want wie wil er nu bezuinigen op vroege interventie? Niemand. Maar de realiteit is dat we keuzes moeten maken. En die keuzes moeten gebaseerd zijn op wat echt werkt, niet op wat goed klinkt. ### Wat betekent dit voor de praktijk? Voor zorgprofessionals betekent dit dat er meer ruimte moet komen voor maatwerk. Niet elke patiënt past in een standaard traject. Sommige mensen hebben baat bij een kortdurende interventie, anderen hebben intensieve begeleiding nodig. Het systeem moet daar flexibeler in worden. Ook voor verwijzers is er een rol weggelegd. Huisartsen en praktijkondersteuners moeten beter inschatten wie er gebaat is bij lichte zorg en wie er direct doorverwezen moet worden naar de specialistische ggz. Dat vraagt om kennis en ervaring, maar ook om durf om af te wijken van de standaardpaden. ### De poll van deze week De discussie is dus duidelijk: moeten we breken met het dogma dat lichte zorg altijd erger voorkomt? Het is een vraag die zorgbestuurders, politici en professionals bezighoudt. En nu ook u. Wat vindt u? Moet er meer geld naar de zware ggz, ook als dat betekent dat lichte zorg minder prioriteit krijgt? Of gelooft u nog steeds in de kracht van vroege interventie? Laat uw stem horen in de Zorgvisie-poll van deze week. Uw mening telt mee in dit belangrijke debat. Het is een discussie die ons allemaal aangaat. Want uiteindelijk gaat het erom dat iedereen die psychische hulp nodig heeft, ook echt de juiste hulp krijgt. En dat we daar als samenleving eerlijk over durven zijn. Zelfs als dat betekent dat we sommige overtuigingen moeten loslaten.