Waarom Jaap Sijmons vindt dat artsen behandeling mogen weigeren bij ouderdom

Margriet Bos · 2026-07-28

Emeritus-hoogleraar gezondheidsrecht Jaap Sijmons stelt een confronterende vraag: behandelen we eigenlijk wel ziekten, of vooral ouderdom? Volgens hem creëert de moderne geneeskunde onrealistische verwachtingen. "Moderne geneeskunde wekt de verwachting dat ze ons kan genezen, maar in de praktijk worden steeds meer mensen chronisch patiënt", zegt hij. "Wat we vaak eigenlijk behandelen is ouderdom, maar dat is geen ziekte." Zijn oproep: artsen moeten de vrijheid krijgen om behandelingen te weigeren die geen zinvolle bijdrage leveren aan de kwaliteit van leven. ### De kern van het probleem De medische vooruitgang is indrukwekkend. We kunnen steeds meer, maar dat betekent niet dat we alles moeten doen. Sijmons benadrukt dat het verschil tussen ziekte en ouderdom vaak vervaagt. Ouderdom is geen diagnose, maar een natuurlijk proces. Toch worden ouderen vaak onderworpen aan ingrijpende behandelingen die weinig toevoegen. Denk aan chemokuren bij tachtigplussers of operaties die het leven met maanden verlengen, maar met veel pijn en ongemak. - **Onrealistische verwachtingen**: Patiënten en families denken dat genezing altijd mogelijk is. - **Onnodige behandelingen**: Soms doen we meer kwaad dan goed. - **Ethische dilemma's**: Wie beslist wanneer stoppen? ### Waarom weigeren soms beter is Sijmons pleit voor een cultuuromslag. Artsen moeten niet alleen technisch kunnen handelen, maar ook durven zeggen: "Dit heeft geen zin." Het gaat om kwaliteit van leven, niet om kwantiteit. Een behandeling die iemand maanden langer laat leven, maar met ernstige bijwerkingen, is niet per definitie een goede keuze. "> Het is tijd dat we durven te erkennen dat niet alles wat medisch mogelijk is, ook wenselijk is." ### Wat betekent dit voor ouderen en hun naasten? Voor ouderen en hun families is dit een lastig gesprek. We willen allemaal het beste voor onze dierbaren. Maar soms is de beste zorg juist geen medische interventie, maar goede palliatieve zorg of simpelweg tijd en aandacht. Sijmons adviseert om tijdig het gesprek aan te gaan met de huisarts of specialist. Vraag: "Wat zijn de vooruitzichten? Wat is het doel van deze behandeling? Welke alternatieven zijn er?" - **Vroegtijdig plannen**: Bespreek wensen en grenzen. - **Realistische verwachtingen**: Accepteer dat genezing niet altijd mogelijk is. - **Vertrouw op de arts**: Geef hen de ruimte om eerlijk te zijn. ### Conclusie Jaap Sijmons daagt ons uit om anders te denken over ouderdom en geneeskunde. Zijn boodschap is helder: we moeten stoppen met het behandelen van ouderdom als een ziekte. Artsen moeten de ruimte krijgen om behandelingen te weigeren die geen meerwaarde bieden. Voor ouderen en hun naasten betekent dit dat we tijdig moeten nadenken over wat echt belangrijk is: kwaliteit van leven, niet alleen levensverlenging.