Waarom het afdwingen van mantelzorg in Lang Leven Thuisflats averechts werkt

Margriet Bos · 2026-07-23

De verwachting dat vitale ouderen in een Lang Leven Thuisflat automatisch voor hun kwetsbare buren zorgen, klinkt mooi. Maar het is romantisch wensdenken. Dat blijkt uit onderzoek van het Ben Sajet Centrum en de Hogeschool van Amsterdam. Onderzoeker Jante Schmidt waarschuwt: "Hameren op informele zorg staat gemeenschapsopbouw in de weg." ### Waarom verwachtingen niet kloppen Het idee is simpel: zet vitale ouderen en kwetsbare ouderen bij elkaar in een flat, en ze zorgen vanzelf voor elkaar. Maar de realiteit is anders. Vitale ouderen hebben vaak hun eigen leven, hobby's en verplichtingen. Ze willen niet constant de rol van mantelzorger op zich nemen. Dat leidt tot frustratie aan beide kanten. - Vitale ouderen voelen druk om te helpen, ook als ze dat niet willen. - Kwetsbare ouderen voelen zich afhankelijk, wat hun zelfvertrouwen kan schaden. - Gemeenschapsopbouw lijdt eronder omdat verwachtingen niet worden uitgesproken. ### Wat het onderzoek zegt Het onderzoek van het Ben Sajet Centrum en de Hogeschool van Amsterdam laat zien dat het opleggen van informele zorg averechts werkt. In plaats van een hechte gemeenschap ontstaat er spanning. Mensen voelen zich niet vrij om hun grenzen aan te geven, en dat is slecht voor iedereen. "Het is een misverstand dat zorg vanzelf ontstaat als mensen dicht bij elkaar wonen," zegt Schmidt. "Echte gemeenschapsopbouw vraagt om tijd, vertrouwen en duidelijke afspraken." ### Alternatieven voor een betere aanpak Wat werkt dan wel? Volgens experts zijn er betere manieren om zorg en ondersteuning te organiseren in Lang Leven Thuisflats: - **Vrijwillige deelname**: Laat bewoners zelf kiezen of ze willen helpen, zonder druk. - **Professionele ondersteuning**: Zet een coördinator in die de zorg organiseert en bewoners begeleidt. - **Duidelijke communicatie**: Spreek verwachtingen uit en maak afspraken over wat wel en niet kan. - **Sociale activiteiten**: Organiseer laagdrempelige bijeenkomsten, zoals een koffieochtend of wandelgroep. ### De rol van technologie Technologie kan ook een rol spelen. Denk aan persoonlijke alarmsystemen die bewoners zelfstandig houden, zonder dat ze constant een beroep hoeven te doen op buren. Dit geeft zowel vitale als kwetsbare ouderen meer vrijheid. "Het gaat erom dat mensen zich veilig voelen, maar ook hun eigen regie houden," zegt een woordvoerder van een zorgorganisatie. "Een alarmknop kan helpen, maar het is geen vervanging voor echte sociale contacten." ### Conclusie Het onderzoek maakt duidelijk dat het afdwingen van mantelzorg in Lang Leven Thuisflats niet werkt. In plaats daarvan moeten we inzetten op vrijwillige participatie, professionele ondersteuning en duidelijke communicatie. Alleen dan ontstaat een echte gemeenschap waarin iedereen zich thuis voelt. Wil je meer weten over hoe je zorg en gemeenschapsopbouw kunt verbeteren? Lees dan verder over de inzichten uit dit onderzoek.