Waarom de ggz in het Noorden nog verder onder druk komt te staan

Margriet Bos · 2026-08-14

Het is een probleem dat steeds meer aandacht vraagt: de geestelijke gezondheidszorg in het Noorden van Nederland staat zwaar onder druk. Door een tekort aan gz-psychologen én het schrappen van opleidingsplaatsen wordt de situatie er niet beter op. Sterker nog, het wordt steeds lastiger voor mensen om op tijd de juiste hulp te krijgen. Misschien herken je het wel: je wacht maanden op een intakegesprek, of je moet ver reizen voor een afspraak. Dat is niet alleen frustrerend, maar kan ook ernstige gevolgen hebben voor je herstel. In dit artikel duik ik dieper in de oorzaken, de gevolgen en wat er mogelijk aan gedaan kan worden. ### Wat is er precies aan de hand? Het tekort aan gz-psychologen is niet nieuw, maar de situatie verslechtert snel. Opleidingsplaatsen worden geschrapt, terwijl de vraag naar psychische hulp juist toeneemt. Dat zorgt voor een flessenhals: er zijn te weinig behandelaren om alle mensen te helpen die dat nodig hebben. In het Noorden is dat extra voelbaar. De afstanden zijn groot en de bevolking is verspreid over een uitgestrekt gebied. Als er dan ook nog eens minder mensen worden opgeleid, wordt de toegang tot zorg steeds beperkter. Vooral in de provincies Groningen, Friesland en Drenthe merken inwoners dit aan den lijve. ### Waarom worden opleidingsplaatsen geschrapt? Het schrappen van opleidingsplaatsen klinkt misschien vreemd, zeker als er een groot tekort is. Toch gebeurt het. De redenen zijn divers: - **Bezuinigingen**: zorginstellingen hebben minder budget om opleidingen te bekostigen. - **Capaciteitsproblemen**: er zijn onvoldoende ervaren supervisoren om nieuwe psychologen te begeleiden. - **Vergrijzing**: veel ervaren gz-psychologen gaan met pensioen, waardoor kennis verloren gaat. - **Werkdruk**: de huidige psychologen hebben het zo druk dat ze geen tijd hebben om op te leiden. Het is een vicieuze cirkel: hoe meer druk op de zorg, hoe minder ruimte voor opleiding, en hoe groter het tekort wordt. ### De gevolgen voor patiënten De impact op patiënten is groot. Wachttijden lopen op tot maanden, soms zelfs een jaar. In de tussentijd moeten mensen zelf zien rond te komen met hun klachten. Dat kan leiden tot verergering van problemen, zoals angststoornissen, depressies of burn-out. Daarnaast is er het probleem van de afstand. Wie in een afgelegen dorp woont, moet soms tientallen kilometers reizen voor een afspraak. Dat is niet voor iedereen haalbaar, zeker niet voor mensen die afhankelijk zijn van het openbaar vervoer of die weinig energie hebben. > "Het is alsof je op een wachtlijst staat voor een reddingsboot terwijl het water al aan je lippen staat." – een ervaringsdeskundige uit de regio ### Wat betekent dit voor de regio? Het Noorden heeft te maken met specifieke uitdagingen. De bevolking is ouder dan het landelijk gemiddelde, en juist ouderen hebben vaak meerdere zorgvragen tegelijk. Daarnaast is er relatief veel armoede en eenzaamheid, wat de psychische druk vergroot. Zonder voldoende gz-psychologen kunnen huisartsen de zorg niet aan. Zij worden overspoeld met verwijzingen die ze niet kwijt kunnen. Dat legt ook druk op de eerstelijnszorg, waardoor wachtkamers voller raken en de kwaliteit van zorg onder druk komt te staan. ### Wat kan er gedaan worden? Er is niet één simpele oplossing, maar er zijn wel stappen die gezet kunnen worden: - **Meer investeren in opleidingen**: zowel door de overheid als door zorginstellingen zelf. - **Slimmer werken**: bijvoorbeeld door meer gebruik te maken van e-health en online behandelingen. - **Preventie versterken**: door in te zetten op mentale weerbaarheid en vroegtijdige signalering. - **Samenwerking verbeteren**: tussen huisartsen, ggz-instellingen en gemeenten. Het is belangrijk dat er snel actie wordt ondernomen. Elke maand dat we wachten, betekent dat mensen langer in de knel zitten. En dat heeft niet alleen persoonlijke gevolgen, maar ook maatschappelijke. Denk aan ziekteverzuim, arbeidsongeschiktheid en toenemende zorgkosten. ### Tot slot De ggz in het Noorden staat voor een grote uitdaging. Het schrappen van opleidingsplaatsen en het tekort aan gz-psychologen zorgen ervoor dat de zorg steeds moeilijker toegankelijk wordt. Het is tijd dat er serieus wordt gekeken naar oplossingen, zodat iedereen in deze regio de hulp kan krijgen die hij of zij verdient. Wil je meer weten over dit onderwerp of heb je zelf ervaring met lange wachttijden? Deel je verhaal. Hoe meer we hierover praten, hoe groter de kans dat er iets verandert.