Waarom de ggz in het Noorden nog verder onder druk komt te staan

Margriet Bos · 2026-08-14

De geestelijke gezondheidszorg in het Noorden van Nederland staat er niet goed voor. Het tekort aan gz-psychologen is al jaren een probleem, maar nu komt daar nog een extra klap bij: opleidingsplaatsen worden geschrapt. Dat betekent dat de zorg voor mensen met psychische klachten nog verder onder druk komt te staan. ## Wat is er precies aan de hand? Het aantal gz-psychologen dat jaarlijks afstudeert, neemt af. Tegelijkertijd groeit de vraag naar psychische hulp. Vooral in de noordelijke provincies, waar de afstanden groot zijn en de bevolking verspreid woont, is het lastig om voldoende zorg te leveren. Het schrappen van opleidingsplaatsen maakt dit probleem alleen maar groter. Dat heeft directe gevolgen. Wachtlijsten worden langer, bestaande teams raken overbelast en cliënten moeten langer wachten op de juiste zorg. Voor sommige mensen betekent dat weken of zelfs maanden extra wachten op een intakegesprek of behandeling. En dat terwijl juist vroeg ingrijpen zo belangrijk is bij psychische problemen. ### Waarom worden opleidingsplaatsen geschrapt? De redenen zijn divers. Er is onvoldoende capaciteit om opleidingen te begeleiden, omdat ervaren gz-psychologen zelf ook overbelast zijn. Daarnaast spelen financiële overwegingen een rol. Zorginstellingen moeten bezuinigen en kiezen daardoor soms voor goedkopere, maar minder gespecialiseerde zorg. Het is een vicieuze cirkel. Minder opleidingsplaatsen betekent minder nieuwe gz-psychologen. Minder gz-psychologen betekent meer werkdruk voor degenen die er wel zijn. En een hogere werkdruk leidt weer tot meer uitval en minder begeleidingscapaciteit voor nieuwe generaties. ### Wat betekent dit voor de zorg in het Noorden? Voor de inwoners van Groningen, Friesland en Drenthe is de impact groot. De afstanden naar ggz-instellingen zijn vaak al groot, en met minder personeel worden de openingstijden korter en de wachttijden langer. Mensen op het platteland moeten soms tientallen kilometers reizen voor een gesprek van een uur. Daarnaast is er het probleem van de vergrijzing. In het Noorden wonen relatief veel ouderen, en ook zij hebben steeds vaker psychische ondersteuning nodig. Denk aan eenzaamheid, depressie of angstklachten. Zonder voldoende gz-psychologen blijft deze groep verstoken van passende zorg. ## Wat moet er veranderen? Er is geen eenvoudige oplossing, maar een aantal stappen zou kunnen helpen: - Het aantal opleidingsplaatsen moet omhoog, niet omlaag. Dat vraagt om investeringen van zowel de overheid als zorginstellingen. - Regionale samenwerking kan helpen om kennis en capaciteit beter te benutten. Denk aan gedeelde opleidingsprogramma's of het inzetten van digitale zorg op afstand. - Meer waardering voor het vak van gz-psycholoog is essentieel. Een beter salaris en betere arbeidsvoorwaarden kunnen uitstroom tegengaan. - Preventie moet hoger op de agenda. Hoe minder mensen er in de ggz terechtkomen, hoe minder druk op het systeem. "De zorg in het Noorden staat op een kantelpunt. Als we nu niet ingrijpen, wordt het probleem de komende jaren alleen maar groter," zegt een woordvoerder van een regionale ggz-instelling. ### Wat kun je zelf doen? Heb je te maken met psychische klachten en wacht je op zorg? Schroom dan niet om je huisarts om advies te vragen. Soms zijn er alternatieven, zoals online behandelingen of steun via de huisartsenpraktijk. Ook mantelzorgers en naasten kunnen een belangrijke rol spelen door goed te luisteren en door te vragen. Het is belangrijk om te beseffen dat je niet alleen staat. Er zijn meerdere wegen naar hulp, ook als de reguliere ggz overbelast is. Blijf in beweging, zoek steun bij mensen om je heen en geef niet op. De zorg verdient beter, en jij ook. ## De toekomst van de ggz in het Noorden Hoewel de situatie zorgwekkend is, is er ook hoop. Er wordt hard gewerkt aan innovatieve oplossingen, zoals digitale behandelplatforms en het anders organiseren van zorg. Die kunnen de druk op het systeem verlichten, maar ze kunnen het tekort aan gespecialiseerd personeel niet volledig oplossen. De komende jaren zijn cruciaal. Politiek en zorginstellingen moeten samen optrekken om de ggz in het Noorden overeind te houden. Dat vraagt om lef, investeringen en een lange adem. Maar het is de enige manier om ervoor te zorgen dat iedereen in het Noorden de zorg krijgt die hij of zij verdient.