Waarom de ggz in het Noorden nog verder onder druk komt te staan

Margriet Bos · 2026-08-14

De geestelijke gezondheidszorg in Noord-Nederland staat al jaren onder hoogspanning. En nu dreigt de situatie nog nijpender te worden. Het tekort aan gz-psychologen is nijpend, maar het schrappen van opleidingsplaatsen maakt het er niet beter op. Sterker nog: het zet de zorg in de regio nog verder op slot. Je zou denken dat we juist meer psychologen nodig hebben, niet minder. Toch gebeurt het tegenovergestelde. En dat heeft directe gevolgen voor jou, je naasten, of voor de cliënten die dagelijks afhankelijk zijn van goede geestelijke zorg. ### Wat is er precies aan de hand? Het verhaal begint bij de opleiding tot gezondheidszorgpsycholoog (gz-psycholoog). Dat is een zware, vierjarige vervolgopleiding na de universitaire master Klinische Psychologie. Het aantal beschikbare opleidingsplaatsen wordt landelijk vastgesteld. In het Noorden zijn die plaatsen de afgelopen jaren flink verminderd. Minder opleidingsplaatsen betekent: minder nieuwe gz-psychologen. En minder gz-psychologen betekent: langere wachtlijsten, minder behandelingen en meer druk op de bestaande teams. Het is een vicieuze cirkel waar moeilijk uit te ontsnappen valt. ### De gevolgen voor de regio Noord-Nederland heeft te maken met specifieke uitdagingen die de impact van dit tekort vergroten: - **Grote afstanden**: Inwoners moeten vaak tientallen kilometers reizen voor een afspraak. Een psycholoog in de buurt is geen luxe, maar noodzaak. - **Vergrijzing**: De regio vergrijst sneller dan de rest van het land. Meer ouderen betekent meer zorgvraag, ook op psychisch vlak. - **Minder instroom**: Jongeren met een psychologie-opleiding vertrekken vaak naar de Randstad. De regio blijft achter met een structureel tekort. Het is een combinatie die je niet zomaar oplost met een paar extra stageplekken. Het vraagt om een structurele aanpak. ### Waarom dit ook jou raakt Misschien denk je: dit gaat over de ggz, daar heb ik niets mee te maken. Maar niets is minder waar. Een op de vier volwassenen krijgt ooit te maken met psychische klachten. Of het nu gaat om depressie, angst of burn-out. En juist in tijden van crisis wil je snel geholpen worden. Zonder voldoende gz-psychologen in het Noorden betekent dat: maanden wachten op een intakegesprek. Maanden waarin je klachten kunnen verergeren. Dat is niet alleen frustrerend, het is ook duur. Want hoe langer je wacht, hoe intensiever de zorg vaak moet zijn. ### Een lichtpuntje? Toch is er ook goed nieuws. Steeds meer zorginstellingen zetten in op preventie en e-health. Online behandelingen en digitale zelfhulpprogramma's worden steeds beter. Ze kunnen de druk op de reguliere zorg verlichten, al vervangen ze het persoonlijke contact niet. Daarnaast groeit de aandacht voor het opleiden van psychologen in de regio zelf. Initiatieven zoals regionale samenwerkingsverbanden tussen universiteiten en zorginstellingen proberen het tij te keren. Maar het blijft een kwestie van lange adem. ### Wat er moet gebeuren De oplossing ligt niet alleen bij de zorginstellingen, maar ook bij de politiek. Er moeten meer opleidingsplaatsen komen, specifiek voor het Noorden. En er moet meer waardering komen voor het vak. Want zolang gz-psychologen overbelast raken en vertrekken, blijft het probleem bestaan. Het is tijd dat we de ggz in het Noorden serieus nemen. Niet alleen met woorden, maar met structurele investeringen. Alleen dan kunnen we de zorg voor iedereen toegankelijk en betaalbaar houden. Dus ja, de druk is hoog. Maar met de juiste keuzes kunnen we het verschil maken. Laten we hopen dat die keuzes snel gemaakt worden.