Waarom de ggz nu echt moet kiezen voor zware zorg

Margriet Bos · 2026-08-17

De geestelijke gezondheidszorg staat voor een lastige keuze. Jarenlang was het devies: hoe lichter de zorg, hoe beter. Lichte hulp zou voorkomen dat mensen uiteindelijk in de zware zorg terechtkomen. Maar klopt dat eigenlijk wel? Hoogleraar Patrick Jeurissen trekt die aanname nu openlijk in twijfel. Volgens hem is het een dogma dat de inzet van lichte geestelijke gezondheidszorg altijd erger voorkomt. Sterker nog: het kan juist tijd en geld kosten die beter besteed kunnen worden aan de mensen die het écht nodig hebben. Dat roept een fundamentele vraag op. Moeten we de zorg niet anders organiseren? En wat betekent dat voor de wachtlijsten die al jarenlang oplopen? ### Het dogma onder de loep Jarenlang was het uitgangspunt simpel: hoe eerder je ingrijpt met lichte hulp, hoe minder vaak iemand later zware zorg nodig heeft. Denk aan kortdurende gesprekken, online modules of laagdrempelige ondersteuning. Het klinkt logisch, maar de praktijk is weerbarstiger. Uit onderzoek blijkt namelijk dat lichte zorg lang niet altijd voorkomt dat iemand later toch zwaardere behandeling nodig heeft. Soms is de problematiek zo complex dat een paar gesprekken simpelweg niet genoeg zijn. En ondertussen staan mensen met ernstige psychische klachten wel op wachtlijsten die maar niet korter worden. Jeurissen stelt daarom dat er weer meer tijd en geld moet naar de zware ggz. Dat betekent keuzes maken. Pijnlijke keuzes misschien, maar wel noodzakelijk. ### Wat betekent dit voor de praktijk? Als je meer investeert in zware zorg, heeft dat directe gevolgen. Zowel voor zorgverleners als voor mensen die zorg nodig hebben. Een paar dingen om in gedachten te houden: - **Kortere wachtlijsten**: mensen met acute of ernstige klachten sneller helpen. - **Betere doorstroming**: minder mensen die onnodig lang in een zwaar traject blijven hangen. - **Eerlijkere verdeling**: geld gaat naar waar de nood het hoogst is. Dat klinkt misschien alsof lichte zorg er helemaal niet meer toe doet. Maar zo zwart-wit is het niet. Lichte zorg blijft waardevol, alleen niet meer als automatische eerste stap voor iedereen. ### De stem van de zorgprofessional Het is makkelijk om vanuit de theorie te zeggen hoe het moet. Maar de praktijk is weerbarstig. Zorgprofessionals zien dagelijks wat werkt en wat niet. Zij weten wanneer iemand gebaat is bij een kort traject en wanneer er meer nodig is. Daarom is het zo belangrijk om hierover in gesprek te blijven. Niet alleen met bestuurders en hoogleraren, maar juist ook met de mensen op de werkvloer. Want zij voelen de druk het beste. ### Wat vindt u? Deze week staat er een poll klaar waarin u uw mening kunt geven. Moet de ggz inderdaad breken met het dogma dat lichte zorg erger voorkomt? Of is het te kort door de bocht om de focus volledig te verleggen? Het is een vraag die niet alleen gaat over geld of wachtlijsten. Het gaat over hoe we als samenleving omgaan met kwetsbare mensen. Over welke zorg we belangrijk vinden en waar we onze schaarse middelen inzetten. Misschien is het tijd voor een nieuw evenwicht. Niet lichter of zwaarder, maar passender. Zorg die aansluit bij wat iemand écht nodig heeft, zonder dat we ons laten leiden door oude overtuigingen. Doe mee met de poll en laat uw stem horen. Want dit besluit verdient niet alleen aandacht van bestuurders, maar van iedereen die met zorg te maken heeft. En dat zijn we uiteindelijk allemaal.