Waarom gezondheid niet alleen een taak is van VWS

Margriet Bos · 2026-10-06

Het is een vraag die steeds vaker opduikt: hoe zorgen we ervoor dat gezondheid een plek krijgt in élk beleidsterrein? Een duidelijke route naar 'health in all policies' ontbreekt nog, terwijl het in de samenleving borrelt van lokale initiatieven die gezondheid bevorderen. Sjaak Wijma en René Héman vinden dat die initiatieven de ruimte moeten krijgen om te experimenteren. Hun opvallende voorstel: alle ministeries reserveren 1 procent van hun begroting voor gezondheid. "Gezondheid is niet van VWS, het is van ons allemaal." ### Gezondheid als gedeelde verantwoordelijkheid We denken vaak dat gezondheid iets is voor het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Maar dat is een misvatting. Gezondheid wordt minstens zo sterk bepaald door wonen, werken, onderwijs en vervoer. Denk aan schone lucht, veilige fietsroutes of een buurt met voldoende groen. Allemaal factoren waar VWS alleen niets aan kan veranderen. Daarom pleiten Wijma en Héman voor een brede aanpak. Elk ministerie zou 1 procent van zijn budget moeten reserveren voor gezondheidsbevordering. Dat klinkt misschien als een druppel op een gloeiende plaat, maar het gaat om miljarden euro's die structureel naar preventie en een gezonde leefomgeving kunnen vloeien. ### Lokale initiatieven verdienen ruimte In het hele land ontstaan mooie initiatieven. Buurtmoestuinen, wandelgroepen voor ouderen, gezonde schoolkantines. Het probleem? Ze lopen vaak vast in regels of gebrek aan financiering. Wijma en Héman willen dat deze projecten een vrije experimenteerruimte krijgen. Minder bureaucratie, meer vertrouwen. > "Gezondheid is niet van VWS, het is van ons allemaal." – Sjaak Wijma en René Héman Dat betekent niet dat er geen kaders nodig zijn. Wel dat we durven loslaten. Laat gemeenten en organisaties zelf bepalen wat werkt in hun eigen omgeving. Wat in Amsterdam werkt, hoeft niet te werken in een dorp in Drenthe. Maatwerk is essentieel. ### Wat betekent dit voor ouderen? Voor senioren is dit extra relevant. Zij hebben vaak behoefte aan ondersteuning dichtbij huis. Persoonlijke alarmering is daar een goed voorbeeld van. Als ouderen zich veilig voelen, durven ze langer zelfstandig te wonen. Dat vermindert de druk op de zorg en verhoogt de kwaliteit van leven. Toch zien we dat veel goede initiatieven op het gebied van veiligheid en welzijn niet van de grond komen. Er is te weinig geld, te veel versnippering. Een bredere blik op gezondheid kan ervoor zorgen dat preventie en veiligheid serieus worden genomen. Niet als kostenpost, maar als investering. ### Hoe nu verder? De oproep van Wijma en Héman is duidelijk: gezondheid moet een plek krijgen in alle beleidsterreinen. Dat vraagt om lef van politici en ambtenaren. Durf te schuiven met budgetten. Durf te vertrouwen op lokale kracht. - Reserveer 1 procent van elke ministeriebegroting voor gezondheid - Geef lokale initiatieven de ruimte om te experimenteren - Verminder regeldruk en stimuleer samenwerking - Denk verder dan zorg alleen: wonen, vervoer en onderwijs doen ertoe Het is een lange weg, maar de richting is helder. Gezondheid is van ons allemaal. Laten we er dan ook samen voor zorgen.