Waarom gezondheid de motor van onze economie is

Margriet Bos · 2026-10-22

We kijken vaak naar gezondheid als iets persoonlijks. Iets van jezelf, je lichaam, je dokter. Maar wat als gezondheid veel meer is dan dat? Wat als het de stille motor is waarop onze hele economie draait? Jochen Mierau, hoogleraar economie van de volksgezondheid aan het UMCG en de RUG, trekt een vergelijking die blijft hangen. "De verslechterende gezondheid is de kanarie in de kolenmijn," zegt hij. En die kanarie zingt niet meer. ### De kanarie in de kolenmijn Vroeger namen mijnwerkers een kanarie mee de mijn in. Ging het diertje dood, dan wist je dat er iets mis was met de lucht. Zo werkt het ook met gezondheid en economie. Als de gezondheid van mensen achteruitgaat, is dat een signaal dat er iets structureel mis is. En dat signaal negeren we te vaak. We zien gezondheidsproblemen als een kostenpost, als iets voor de zorgverzekeraar of het ziekenhuis. Maar Mierau draait het om: gezondheid is geen kostenpost, het is een economische noodzaak. ### Wie betaalt de prijs van ongezondheid? Hier wordt het interessant. Mierau stelt een principe voor dat we kennen uit de milieuwetgeving: "De prijs van ongezondheid moet bij de vervuiler liggen." Denk daar even over na. Als een fabriek de lucht vervuilt, verwachten we dat de fabriek betaalt voor de opruiming. Waarom doen we dat niet bij gezondheid? Als voeding, stress of slechte arbeidsomstandigheden mensen ziek maken, waarom draait de samenleving dan op voor de kosten? - De zorgkosten stijgen elk jaar, maar de oorzaken blijven vaak buiten beeld - Werkgevers betalen mee aan ziekteverzuim, maar niet altijd aan preventie - De maatschappij draagt de last, terwijl de oorzaak elders ligt ### Wat dit betekent voor senioren en persoonsalarmering Je vraagt je misschien af wat dit met persoonsalarmering te maken heeft. Eigenlijk alles. Veiligheid thuis is een vorm van preventie. Voorkomen dat iemand valt en dagen later gevonden wordt, is niet alleen menselijk, het is ook economisch slim. Een persoonlijk alarm kost gemiddeld tussen de €25 en €50 per maand. Klinkt als een uitgave. Maar zet dat eens naast de kosten van een ziekenhuisopname na een val, of de langdurige zorg die nodig is als iemand niet snel geholpen wordt. Dan zie je het ineens anders. > "Voorkomen is niet alleen beter dan genezen. Het is ook goedkoper. Voor de persoon én voor de samenleving." ### Gezondheid als investering, niet als kostenpost Mierau's boodschap is helder: we moeten stoppen met gezondheid zien als iets dat geld kost. Het is een investering die zich dubbel en dwars terugbetaalt. Gezonde mensen werken langer, zorgen beter voor elkaar en hebben minder zorg nodig. Voor professionals in de ouderenzorg betekent dit een verschuiving in denken. Niet wachten tot er iets misgaat, maar vooruitkijken. Persoonsalarmering, valpreventie, beweegprogramma's. Het zijn geen luxes, het zijn fundamenten. ### De vervuiler betaalt, de beschermer wint Als we de prijs van ongezondheid eerlijk verdelen, ontstaat er ruimte voor echte oplossingen. Werkgevers investeren in gezonde werkplekken. Voedselproducenten denken na over wat ze op tafel zetten. En wij, als samenleving, zorgen beter voor de mensen die het kwetsbaarst zijn. Dat begint klein. Met een gesprek. Met een alarm dat werkt. Met de keuze om preventie serieus te nemen. Want uiteindelijk is gezondheid niet alleen een economische noodzaak. Het is de basis van alles wat we samen willen opbouwen.