Waarom gezondheid de motor van onze economie is

Margriet Bos · 2026-10-22

We hebben de neiging om gezondheid en economie als twee aparte werelden te zien. De één gaat over dokters en ziekenhuizen, de ander over cijfers, groei en winst. Maar wat als die scheiding ons juist geld kost? Jochen Mierau, hoogleraar economie van de volksgezondheid aan het UMCG en de RUG, draait dat idee om. Volgens hem is een gezonde bevolking geen kostenpost, maar de basis onder alles wat we economisch willen bereiken. ### De kanarie in de kolenmijn Mierau gebruikt een beeld dat blijft hangen: de verslechterende gezondheid is de kanarie in de kolenmijn. Vroeger namen mijnwerkers een kanarie mee naar beneden. Zodra het diertje het loodje legde, wist je dat er iets mis was met de lucht. Zo werkt het ook met onze volksgezondheid. Als die achteruitgaat, is dat een signaal dat er iets mis is met de manier waarop we onze samenleving en economie hebben ingericht. En dat signaal negeren we te vaak. We kijken naar de korte termijn, naar wat een beslissing vandaag oplevert, en vergeten de rekening die later komt. Die rekening betalen we met z'n allen, via de zorg, via uitval op het werk en via mensen die niet meer meekomen. ### Wie betaalt de prijs van ongezondheid? Hier komt de kern van Mierau's betoog. Hij stelt dat de prijs van ongezondheid bij de vervuiler moet liggen. Denk aan het principe dat we al kennen van milieuvervuiling: als jouw activiteit schade veroorzaakt, dan draag je daar de verantwoordelijkheid voor. Nu is dat bij gezondheid anders geregeld. De kosten van een slechte leefomgeving, ongezond voedsel of te weinig beweging belanden vaak bij de samenleving als geheel, niet bij de partij die ze veroorzaakt. Dat kan anders. En dat is geen idealisme, maar economische logica. > "De prijs van ongezondheid moet bij de vervuiler liggen." — Jochen Mierau Als we gezondheidsschade eerlijk doorberekenen, verandert het speelveld. Bedrijven die het goede doen, worden dan niet langer benadeeld ten opzichte van partijen die winst maken over de rug van de volksgezondheid. ### Wat dit betekent voor ouderen en veiligheid Deze manier van denken raakt direct aan het werk rond persoonsalarmering en veiligheid voor senioren. Een valpartij, een eenzame nacht zonder hulp, een verlate reactie op een noodgeval: het zijn allemaal momenten waarop gezondheid en economie samenkomen. Voorkomen is bijna altijd goedkoper dan genezen, en dat geldt zeker voor ouderen die zo lang mogelijk zelfstandig willen blijven wonen. Een goed werkend persoonlijk alarmsysteem is in dat licht geen luxe. Het is een investering die ziekenhuisopnames voorkomt, mantelzorgers ontlast en de zelfredzaamheid vergroot. De kosten wegen bijna nooit op tegen de besparing die ertegenover staat. - **Snellere hulp** na een val of noodgeval vermindert de ernst van letsel - **Minder zorgkosten** doordat langdurige opnames worden voorkomen - **Meer zelfstandigheid** voor senioren, met een geruster gevoel voor familie - **Ontlasting van mantelzorgers**, die anders continu op hun hoede moeten zijn ### Gezondheid als economische noodzaak Misschien wel de belangrijkste boodschap van Mierau: gezondheidsbescherming is geen zachte sector die we ons veroorloven als het goed gaat. Het is een economische noodzaak. Een samenleving waarin mensen gezond blijven, werkt beter, verdient meer en houdt de zorg betaalbaar. Dat vraagt om keuzes die verder kijken dan het volgende kwartaal. Keuzes waarin preventie serieus wordt genomen en waarin de partij die schade veroorzaakt, ook de rekening draagt. Voor iedereen die met ouderen en veiligheid werkt, is dat een aansporing om verder te kijken dan het apparaat alleen. Het gaat om het grotere geheel: mensen langer gezond en veilig thuis laten wonen. De kanarie zingt nog. Laten we luisteren voordat het te laat is.