Waarom gezondheid beschermen slim is voor onze economie

Margriet Bos · 2026-10-22

Je hoort het steeds vaker: onze gezondheid gaat achteruit, en dat kost ons allemaal geld. Maar wat als ik je vertel dat gezondheidsbescherming niet alleen een kwestie van zorg is, maar vooral een economische noodzaak? Dat is precies wat Jochen Mierau, hoogleraar economie van de volksgezondheid aan het UMCG en de RUG, ons wil duidelijk maken. ### De kanarie in de kolenmijn Mierau gebruikt een treffende metafoor: de verslechterende gezondheid is de kanarie in de kolenmijn. Vroeger namen mijnwerkers een kanarie mee naar beneden. Als het vogeltje stopte met zingen, wisten ze dat er gevaar dreigde. Zo werkt het ook met onze volksgezondheid. Als die achteruitgaat, is dat een signaal dat er iets mis is met de spelregels van onze economie. Denk er eens over na. Een ongezonde bevolking betekent meer zieken, meer zorgkosten en minder mensen die kunnen werken. Dat raakt ons allemaal, van de overheid tot de werkgever en van de buurman tot je eigen portemonnee. ### De vervuiler betaalt “De prijs van ongezondheid moet bij de vervuiler liggen,” zegt Mierau. Dat klinkt logisch, toch? Net zoals we de vervuiler laten betalen voor milieuvervuiling, zouden we ook de veroorzakers van gezondheidsschade moeten laten opdraaien voor de kosten. Maar wie zijn die vervuilers dan? Dat kunnen bedrijven zijn die ongezonde producten maken, maar ook systemen die het mensen moeilijk maken om gezond te leven. > “De prijs van ongezondheid moet bij de vervuiler liggen.” — Jochen Mierau Dit is een belangrijk uitgangspunt. Het betekent dat we verder moeten kijken dan alleen naar de zorg. We moeten ook kijken naar hoe we onze economie inrichten. Want als gezondheid een economische noodzaak is, dan is investeren in gezondheid geen kostenpost, maar een investering in onze toekomst. ### Wat betekent dit voor jou? Misschien denk je: wat heb ik hier nu mee te maken? Nou, heel veel eigenlijk. Of je nu werkt in de zorg, bij de overheid, in het bedrijfsleven of gewoon als burger: gezondheid raakt ons allemaal. En als we willen dat onze economie blijft draaien, moeten we ervoor zorgen dat mensen gezond blijven. Dat betekent niet dat we alles maar moeten verbieden of extra belasten. Het betekent wel dat we slimme keuzes maken. Bijvoorbeeld door te investeren in preventie, door gezonde keuzes makkelijker te maken en door ervoor te zorgen dat de kosten van ongezondheid eerlijk worden verdeeld. ### Een gezondere samenleving begint bij bewustzijn Het begint allemaal met bewustzijn. Als we erkennen dat gezondheid en economie met elkaar verbonden zijn, kunnen we stappen zetten. Geen ingewikkelde plannen, maar concrete acties. Denk aan meer beweegruimte in de stad, gezonder eten in kantines of betere voorlichting over leefstijl. Mierau's boodschap is duidelijk: gezondheid is geen luxe, maar een basisvoorwaarde voor een gezonde economie. En dat is iets waar we met z'n allen aan moeten werken. Dus de volgende keer dat je hoort over bezuinigingen in de zorg of discussies over preventie, denk dan aan de kanarie. Want als die stopt met zingen, is het tijd om in actie te komen.