Waarom financiële hokjes echte zorg in de weg staan

Margriet Bos · 2026-09-29

Laat ik je iets vragen. Heb je wel eens het gevoel gehad dat de zorg om geld draait in plaats van om jou? Je bent niet de enige. Veel mensen voelen dat de menselijke maat soms ver te zoeken is. En volgens zorgeconoom Marco Varkevisser zit het probleem dieper dan we denken. Het gaat niet alleen over wachtlijsten of personeelstekorten. Nee, het zit 'm in de systemen zelf. Varkevisser zegt het eigenlijk best helder: de beweging naar écht passende zorg komt pas goed op gang als zorgverzekeraars stoppen met al die aparte budgetten binnen de Zorgverzekeringswet. ### Wat bedoelt hij precies met 'financiële hokjes'? Stel je voor: je hebt meerdere gezondheidsproblemen. Misschien diabetes én hartklachten. In het huidige systeem wordt voor elk probleem een apart potje geld gereserveerd. Alsof je lichaam in losse onderdelen is opgedeeld. De dokter voor diabetes mag uit het ene potje putten, de cardioloog uit het andere. Dat klinkt logisch, toch? Totdat je beseft dat deze problemen vaak met elkaar te maken hebben. De behandeling zou eigenlijk één geheel moeten zijn, maar het geld zit in aparte compartimenten. Alsof je een huis bouwt waarbij de metselaar alleen voor muren betaald krijgt en de timmerman alleen voor dakbalken - terwijl het hele huis één geheel is. - Budgetten zijn strikt gescheiden per aandoening - Behandelingen worden bekostigd per 'onderdeel' van de zorg - Samenhang tussen verschillende gezondheidsproblemen wordt financieel niet beloond - Innovatieve, integrale zorg past niet in de bestaande financieringsstructuren ### De harde keuzes die niemand wil maken Varkevisser is duidelijk: zorgverzekeraars en ziekenhuizen ontkomen volgens hem niet aan harde keuzes. Dat zegt hij naar aanleiding van de kabinetsplannen van afgelopen Prinsjesdag. Maar wat zijn die 'harde keuzes' eigenlijk? Het betekent dat we moeten stoppen met doen alsof alles kan. We kunnen niet eindeloos budgetten blijven toevoegen aan een systeem dat niet meer werkt. Het betekent kiezen voor wat écht werkt voor patiënten, ook al past dat niet in onze oude systemen. Ik vergelijk het wel eens met een tuin. Je kunt wel blijven proberen exotische planten te laten groeien in Nederlandse klei, maar soms moet je accepteren dat bepaalde dingen hier gewoon niet gedijen. En dan kun je beter focussen op wat wél goed groeit. ### Maar is dit niet gewoon bezuinigen in een nieuw jasje? Dat hoor ik vaak. Mensen denken: oh, ze willen weer minder geld uitgeven aan zorg. Maar dat is niet wat Varkevisser bedoelt. Het gaat niet om minder geld, maar om slimmer geld. Het gaat om het doorbreken van die kunstmatige scheidslijnen tussen verschillende soorten zorg. Stel, een oudere valt en breekt een heup. In het huidige systeem: - Het ziekenhuis krijgt geld voor de operatie - De fysiotherapeut krijgt apart budget voor revalidatie - De thuiszorg heeft weer een ander potje voor hulp bij het douchen Maar niemand wordt beloond voor het voorkomen van die val. Terwijl een simpel persoonlijk alarm, wat bewegingsoefeningen en wat aanpassingen in huis misschien die hele val hadden kunnen voorkomen. Dat is het probleem: we betalen voor reparatie, niet voor preventie. ### Wat betekent dit voor jou als zorgprofessional? Als je werkt in de zorg, voel je dit waarschijnlijk dagelijks. Je weet wat je patiënt nodig heeft, maar je botst tegen regels en budgetten aan. Je wilt integrale zorg bieden, maar het systeem duwt je in hokjes. Varkevisser's pleidooi is eigenlijk een oproep om anders te gaan denken. Niet meer: 'valt dit binnen mijn budget?' Maar: 'wat heeft deze persoon nodig om gezond te blijven of beter te worden?' Het betekent soms buiten de lijntjes kleuren, protocollen ter discussie stellen en samenwerken over de grenzen van je eigen discipline heen. ### De toekomst van passende zorg Ik geloof dat we op een keerpunt staan. Mensen willen geen nummer meer zijn in een systeem. Ze willen gezien worden als heel mens, met al hun gezondheidsvragen en -problemen bij elkaar. Dat vraagt moed van zorgverleners, maar ook van verzekeraars en beleidsmakers. Het vraagt om lef om te zeggen: dit systeem werkt niet meer voor de mensen van nu. Laten we het anders doen. Niet omdat het moet, maar omdat het beter is. Voor patiënten, voor zorgverleners, voor ons allemaal. Want uiteindelijk draait het niet om systemen of budgetten. Het draait om mensen. Om jouw buurvrouw die langer zelfstandig wil blijven wonen. Om die vader die na een hartinfarct zijn leven weer wil oppakken. Om dat kind met een chronische ziekte dat gewoon kind wil zijn. Daar moeten we het over hebben. Niet over potjes geld, maar over levenskwaliteit. En misschien is dat wel de hardste keuze van allemaal: durven erkennen dat zorg over mensen gaat, niet over systemen.