Waarom de draagbare kunstnier er nog steeds niet is

Margriet Bos · 2026-11-03

De draagbare kunstnier is bijna klaar voor de markt. Toch maakt de Nederlandse internist en uitvinder Willem Kolff het niet meer mee. Hij probeerde jarenlang fabrikanten over te halen om het apparaat te maken. Hoe kan een innovatie die het leven van nierpatiënten zo sterk kan verbeteren, zo lang blijven liggen? ### Een uitvinding die klaar is, maar niet komt Kolff was geen dromer. Hij bouwde in de jaren veertig de eerste werkende kunstnier met onderdelen die hij zelf bij elkaar zocht. Later bleef hij aandringen bij fabrikanten om een draagbare variant te produceren. Het apparaat zou patiënten meer vrijheid geven: minder tijd in het ziekenhuis, meer beweging, een gewoon leven. Toch gebeurde er iets vreemds. Het product was technisch haalbaar, er was vraag, en de voordelen lagen voor de hand. Waarom duurde het dan zo lang? ### Marktwerking werkt niet altijd in je voordeel Hier wringt de schoen. Marktwerking klinkt mooi, maar bij medische innovaties loopt het vaak anders. Een paar factoren spelen mee: - **Hoge ontwikkelkosten.** Een medisch apparaat moet door vele keuringen en testrondes. Dat kost miljoenen euro's voordat er één euro terugkomt. - **Onzekere vergoeding.** Fabrikanten willen eerst weten of zorgverzekeraars het apparaat vergoeden. Zonder die zekerheid durven ze niet te investeren. - **Kleine doelgroep.** Nierpatiënten vormen een relatief kleine groep. Voor investeerders is dat minder aantrekkelijk dan een product voor miljoenen mensen. - **Gevestigde belangen.** Bestaande behandelingen, zoals dialyse in het ziekenhuis, brengen veel geld in het laatje. Een draagbaar alternatief kan dat model verstoren. > Een uitvinding verbetert niet automatisch het leven van patiënten. Eerst moet het system eromheen meewerken. ### Wat dit betekent voor persoonsalarmering Als expert persoonsalarmering en veiligheid voor ouderen zie ik hier een patroon dat vaker terugkomt. Ook bij alarmsystemen voor senioren geldt: een technisch goede oplossing is pas iets waard als de markt en de zorg erop zijn ingericht. Denk aan een persoonsalarm dat valdetectie heeft en automatisch hulp inschakelt. De techniek bestaat al jaren. Toch kiezen veel ouderen nog voor een eenvoudige knop, simpelweg omdat die vergoed wordt of omdat ze hem kennen. Innovatie en dagelijks gebruik lopen niet altijd gelijk op. ### De les voor de zorg van morgen Kolffs verhaal leert ons iets belangrijks. Goede ideeën redden het niet vanzelf. Er is samenwerking nodig tussen uitvinders, zorgverzekeraars, overheden en zorginstellingen. Anders blijft een briljant apparaat in een lade liggen. Voor senioren en hun families betekent dit: vraag verder dan de folder. Kijk niet alleen naar wat technisch kan, maar ook naar wat vergoed wordt, wat de zorg ondersteunt en wat echt past bij iemands leven. Een alarm of hulpmiddel is pas veilig als het werkt op het moment dat het telt. De draagbare kunstnier laat zien dat vooruitgang soms meer afhangt van afspraken dan van techniek. En dat is een les die veel verder reikt dan de nierafdeling.