Waarom de draagbare kunstnier er nog steeds niet is

Margriet Bos · 2026-11-03

De draagbare kunstnier is bijna klaar voor de markt. Toch maakt de Nederlandse internist en uitvinder Willem Kolff dat niet meer mee. Hij probeerde jarenlang fabrikanten over te halen om zijn kunstnier te produceren. Waarom lukte dat niet? Het is een verhaal over innovatie, marktwerking en de weerbarstige praktijk. ### Een baanbrekende uitvinding Willem Kolff ontwikkelde in de jaren veertig de eerste werkende kunstnier. Die machine kon het leven redden van mensen met nierfalen. Maar zijn droom ging verder: een draagbare kunstnier die patiënten vrijheid geeft. Geen uren aan een machine in het ziekenhuis, maar gewoon thuis of onderweg. Het zou de kwaliteit van leven enorm verbeteren. Vandaag de dag zijn er nog steeds veel mensen die dialyse nodig hebben. Een draagbare versie zou voor hen een uitkomst zijn. ### De worsteling met fabrikanten Kolff klopte bij verschillende fabrikanten aan. Hij wilde zijn uitvinding in productie nemen. Maar de reacties waren lauw. Waarom? Dat heeft alles te maken met hoe de markt werkt. Fabrikanten zagen misschien onvoldoende winstpotentieel. Of ze waren bang voor de complexiteit van de productie. Hoe dan ook, de kunstnier kwam niet van de grond. Kolff overleed in 2009, zonder dat zijn draagbare kunstnier op de markt was. ### Marktwerking als remmende factor Innovaties in de zorg hebben vaak te maken met marktwerking. Enerzijds kan concurrentie leiden tot betere en goedkopere producten. Anderzijds kunnen bedrijven terughoudend zijn om te investeren in nicheproducten. Een draagbare kunstnier is zo'n nicheproduct. Het aantal patiënten dat dialyse nodig heeft, is relatief klein. De ontwikkelingskosten zijn hoog. Fabrikanten kiezen dan eerder voor zekerheid. > “De beste innovatie is waardeloos als niemand hem produceert.” Dat is de kern van het probleem. Zelfs een briljante uitvinding als de kunstnier heeft een partij nodig die durft te investeren. En die partij was er niet. ### Wat betekent dit voor de toekomst? Gelukkig zijn er nu initiatieven om de draagbare kunstnier alsnog te realiseren. Verschillende onderzoeksgroepen en startups werken aan nieuwe versies. Maar de les van Kolff blijft actueel: marktwerking alleen is niet genoeg. Soms is overheidssteun of samenwerking nodig om doorbraken te realiseren. - **Blijf kritisch kijken naar innovaties in de zorg.** - **Steun initiatieven die patiëntbelang vooropstellen.** - **Denk na over de rol van markt en overheid.** Voor senioren die afhankelijk zijn van zorgtechnologie, is het belangrijk dat innovaties niet blijven steken in goede bedoelingen. De draagbare kunstnier is daar een pijnlijk voorbeeld van.