Waarom de ggz in het Noorden steeds meer vastloopt (en wat dit voor u betekent)

Margriet Bos · 2026-08-14

De zorg in het Noorden van Nederland staat onder grote druk. Dat is geen nieuws voor wie dagelijks met de sector meeleeft. Maar de laatste ontwikkeling is wel zorgwekkend: door een tekort aan gz-psychologen én het schrappen van opleidingsplaatsen, komt de geestelijke gezondheidszorg (ggz) in deze regio nog verder in de knel. Het is een vicieuze cirkel die steeds moeilijker te doorbreken lijkt. Minder opgeleide professionals betekent minder capaciteit. Minder capaciteit betekent langere wachtlijsten. En langere wachtlijsten betekenen dat mensen langer moeten wachten op hulp die ze hard nodig hebben. Vooral in de provincies Groningen, Friesland en Drenthe wordt dit probleem steeds voelbaarder. ### Wat is er precies aan de hand? Het tekort aan gz-psychologen is niet nieuw, maar de situatie verslechtert snel. Opleidingsplaatsen worden geschrapt, terwijl de vraag naar psychologische hulp juist toeneemt. Dat zorgt voor een paradox: er is meer vraag dan ooit, maar minder aanbod van nieuwe professionals. De gevolgen zijn merkbaar in de hele keten: - Huisartsen krijgen meer doorverwijzingen die ze niet kwijt kunnen - Patiënten wachten maanden op een intakegesprek - Bestaande zorgteams raken overbelast - Acute zorg krijgt voorrang, waardoor preventieve zorg in het gedrang komt Vooral in het Noorden is de impact groot. De afstanden zijn er groter, de bevolking is verspreid en er zijn minder zorginstellingen dan in de Randstad. Een tekort aan personeel weegt daardoor zwaarder. ### Waarom juist het Noorden zo hard wordt geraakt Het Noorden heeft altijd al te maken gehad met een andere dynamiek dan de rest van het land. Jongeren trekken weg naar de grote steden, waardoor de gemiddelde leeftijd in de regio hoger ligt. En met een oudere bevolking neemt ook de zorgvraag toe. Daar komt nog iets bij: de opleidingsplekken voor gz-psychologen zijn vaak gevestigd in universiteitssteden buiten het Noorden. Studenten die daar afstuderen, blijven vaak hangen in de regio waar ze hun opleiding volgden. Het Noorden verliest daardoor talent dat het hard nodig heeft. Het schrappen van opleidingsplaatsen maakt dit probleem alleen maar groter. Wie wel in het Noorden wil blijven, heeft simpelweg minder mogelijkheden om zich te specialiseren. En wie geen opleiding kan volgen, kan ook geen gz-psycholoog worden. ### Wat betekent dit voor u als professional? Bent u werkzaam in de zorg of heeft u te maken met doorverwijzingen? Dan merkt u de gevolgen waarschijnlijk al in uw dagelijkse praktijk. Wachttijden lopen op, casussen worden complexer en de druk op uw eigen team neemt toe. Het is verleidelijk om te denken dat dit een probleem is waar u weinig aan kunt doen. Toch zijn er manieren om ermee om te gaan: - Investeer in preventieve zorg, zodat problemen niet escaleren - Werk nauw samen met andere disciplines in de regio - Zet technologie in waar dat kan, zoals e-health en digitale intakegesprekken - Houd de politieke ontwikkelingen rondom opleidingsplaatsen in de gaten en laat uw stem horen ### De rol van preventie en innovatie Een lichtpunt is dat er steeds meer aandacht komt voor innovatieve oplossingen. Denk aan online behandelingen, apps voor zelfhulp en digitale triage-systemen. Deze kunnen de druk op de ggz verlichten, maar ze vervangen geen persoonlijk contact. Preventie blijft de sleutel. Hoe eerder iemand de juiste hulp krijgt, hoe kleiner de kans dat problemen verergeren. Maar preventie vraagt om investeringen, en die zijn er nu juist niet altijd. Het is een lastige puzzel waar geen kant-en-klare oplossing voor bestaat. ### Een oproep aan beleidsmakers Het is duidelijk dat er iets moet veranderen. Het schrappen van opleidingsplaatsen is een kortzichtige bezuiniging die op de lange termijn veel duurder uitpakt. Elke gz-psycholoog die niet wordt opgeleid, betekent straks meer wachtlijsten, meer crisiszorg en meer menselijk leed. Daarom is het belangrijk dat zorgprofessionals, instellingen en patiëntenverenigingen gezamenlijk aan de bel trekken. Alleen met een structurele aanpak kan de ggz in het Noorden overeind blijven. De komende jaren worden cruciaal. Zullen we de opleidingsplaatsen herstellen? Zullen we investeren in regionale voorzieningen? En zullen we voorkomen dat de zorg in het Noorden verder afglijdt? De antwoorden op deze vragen bepalen hoe de zorg er over tien jaar uitziet. Het is nu tijd om te handelen, voordat het probleem nog groter wordt. Want wie wacht, schuift het probleem alleen maar door naar de volgende generatie.